Ngày đầu tiên đặt chân xuống sân bay Mỹ, hành lý nặng trĩu và đầu óc cũng nặng không kém. Bạn vừa kết thúc một chuyến bay dài, nhưng hành trình thật sự mới chỉ bắt đầu. Trước mắt là một xứ sở xa lạ, ngôn ngữ chưa thạo, đường sá chưa rành, và một danh sách dài những việc phải làm mà không biết nên bắt đầu từ đâu. Cảm giác lạc lõng đó hầu như ai cũng từng trải qua. Tin vui là 30 ngày đầu, nếu đi đúng thứ tự ưu tiên, bạn hoàn toàn có thể dựng được một nền móng vững chắc để cuộc sống dần đi vào quỹ đạo. Bài viết này chia sẻ những việc thực tế nhất, theo kinh nghiệm của người đi trước, để bạn không phí phạm thời gian quý báu của tháng đầu tiên.
Tuần đầu tiên: Lo những thứ thiết yếu trước
Tuần đầu tiên đừng tham lam ôm đồm. Hãy tập trung vào những thứ giúp bạn ăn, ngủ và đi lại được trong an toàn. Nếu bạn ở nhờ người thân, hãy tận dụng tối đa sự hỗ trợ đó để làm quen với khu vực xung quanh. Nếu phải tự xoay xở, ưu tiên tìm một chỗ ở tạm ổn định trước khi tính chuyện thuê dài hạn.
Vài việc nên giải quyết ngay trong những ngày đầu:
- Sắp xếp giấy tờ tùy thân: Cất giữ cẩn thận hộ chiếu, giấy tờ nhập cảnh và mọi loại giấy tờ bạn mang theo. Chụp ảnh lưu lại trên điện thoại và lưu thêm một bản trên đám mây để phòng khi thất lạc.
- Mua một chiếc SIM điện thoại Mỹ: Có số điện thoại nội địa là điều kiện gần như bắt buộc để làm hầu hết mọi thủ tục về sau. Các gói trả trước rất phù hợp cho giai đoạn đầu khi bạn chưa có lịch sử tín dụng.
- Tìm chợ và siêu thị gần nhà: Biết nơi mua thực phẩm, đặc biệt là các chợ châu Á nếu khu bạn ở có, sẽ giúp bữa ăn quen thuộc và đỡ tốn kém hơn nhiều so với ăn ngoài.
Đừng ngại hỏi đường, hỏi người Việt trong khu vực, hay tham gia các hội nhóm cộng đồng trên mạng xã hội. Một lời khuyên đúng lúc từ người ở trước có thể tiết kiệm cho bạn cả tuần mò mẫm.
An sinh xã hội và giấy tờ định danh
Một trong những việc quan trọng nhất của tháng đầu là làm số an sinh xã hội (Social Security Number) nếu trường hợp của bạn đủ điều kiện. Đây là dãy số gắn liền với gần như mọi giao dịch chính thức tại Mỹ: đi làm, mở tài khoản ngân hàng, đóng thuế. Bạn nên tìm hiểu văn phòng an sinh xã hội gần nơi mình ở và mang theo đầy đủ giấy tờ cần thiết khi đến làm.
Song song đó, hãy tìm hiểu về giấy tờ tùy thân do tiểu bang cấp, chẳng hạn bằng lái xe hoặc thẻ căn cước tiểu bang. Quy định và quy trình khác nhau tùy từng tiểu bang, vì vậy đừng nghe theo kinh nghiệm của người ở bang khác một cách máy móc. Hãy vào trang web chính thức của cơ quan giao thông tiểu bang nơi bạn sống để biết chính xác cần chuẩn bị những gì.
Mở tài khoản ngân hàng và làm quen với hệ thống tài chính
Có tài khoản ngân hàng giúp bạn giữ tiền an toàn, nhận lương sau này và thanh toán hóa đơn dễ dàng. Nhiều ngân hàng cho phép mở tài khoản ngay cả khi bạn mới sang, miễn là có giấy tờ tùy thân và một địa chỉ liên lạc. Bạn nên hỏi rõ về các loại phí duy trì tài khoản hàng tháng và cách miễn phí đó, vì những khoản nhỏ này tích lại sẽ đáng kể.
Một khái niệm bạn cần làm quen sớm là lịch sử tín dụng. Ở Mỹ, gần như mọi thứ từ thuê nhà, mua xe trả góp đến đăng ký dịch vụ đều nhìn vào điểm tín dụng của bạn. Người mới sang thường chưa có điểm này, nên việc xây dựng nó cần thời gian. Đừng nóng vội, nhưng cũng đừng bỏ qua. Tìm hiểu về thẻ tín dụng dành cho người mới bắt đầu là một bước đi khôn ngoan cho những tháng tiếp theo.
Chỗ ở: Từ tạm bợ đến ổn định
Nếu tuần đầu bạn ở tạm, thì đến tuần thứ hai, thứ ba nên bắt đầu nghiêm túc tìm nơi ở lâu dài. Khi tìm thuê nhà hoặc căn hộ, hãy chú ý những điểm sau:
- Vị trí: Gần nơi làm việc, trường học, chợ búa và phương tiện công cộng sẽ giúp cuộc sống tiện lợi hơn rất nhiều, đặc biệt khi bạn chưa có xe.
- Chi phí thực tế: Ngoài tiền thuê, hãy hỏi rõ tiền điện, nước, gas, internet có bao gồm hay không. Tổng chi phí hàng tháng mới là con số quan trọng.
- Hợp đồng: Đọc kỹ trước khi ký, chú ý thời hạn thuê, điều khoản đặt cọc và quy định khi muốn dọn đi. Nếu tiếng Anh chưa vững, nhờ người tin cậy đọc giúp.
Đừng vội ký hợp đồng dài hạn chỉ vì sốt ruột. Một quyết định vội vàng về chỗ ở có thể ràng buộc bạn nhiều tháng trời. Hãy đi xem vài nơi, so sánh rồi mới quyết.
Đi lại: Phương tiện công cộng và giấc mơ chiếc xe đầu tiên
Tùy nơi bạn sống mà chuyện đi lại dễ hay khó. Ở các thành phố lớn, phương tiện công cộng khá tốt, bạn có thể chưa cần xe ngay. Nhưng ở phần lớn các vùng tại Mỹ, có xe hơi gần như là điều kiện để sống thuận tiện. Trong tháng đầu, bạn chưa cần phải mua xe ngay, nhưng nên bắt đầu tìm hiểu về việc thi bằng lái và các lựa chọn di chuyển trước mắt như xe buýt, tàu điện hay các ứng dụng gọi xe.
Khi tính đến chuyện mua xe, hãy cân nhắc kỹ giữa xe cũ và xe mới, và đừng quên khoản bảo hiểm xe bắt buộc. Hỏi kinh nghiệm từ người Việt đã ở lâu thường giúp bạn tránh được nhiều cái bẫy của người mới.
Hòa nhập và chăm sóc tinh thần
Giữa bộn bề giấy tờ và lo toan, nhiều người quên mất một việc quan trọng: chăm sóc tinh thần cho chính mình và gia đình. Cú sốc văn hóa, nỗi nhớ nhà, cảm giác bất lực vì rào cản ngôn ngữ là điều rất thật và rất bình thường. Đừng tự trách mình nếu có lúc thấy mệt mỏi hay muốn bỏ cuộc.
Một vài cách giúp bạn vững vàng hơn:
- Kết nối với cộng đồng người Việt địa phương, các hội đoàn, nhà thờ, chùa hoặc nhóm thiện nguyện. Họ là nguồn thông tin và chỗ dựa tinh thần quý giá.
- Dành chút thời gian mỗi ngày để học thêm tiếng Anh, dù chỉ vài câu giao tiếp đơn giản. Tiến bộ nhỏ mỗi ngày sẽ tạo nên khác biệt lớn.
- Giữ liên lạc đều đặn với gia đình ở Việt Nam để cân bằng cảm xúc, nhưng cũng đừng quên mở lòng với cuộc sống mới.
Nếu có con nhỏ, việc tìm hiểu thủ tục cho con đi học cũng nên được đưa vào danh sách ưu tiên của tháng đầu, vì điều này giúp các con sớm ổn định và bạn cũng yên tâm hơn.
Lời kết
30 ngày đầu ở Mỹ sẽ trôi qua rất nhanh, và chắc chắn không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Sẽ có những ngày bạn thấy mọi thứ quá sức, có những lúc một thủ tục đơn giản cũng làm bạn rối bời. Nhưng hãy nhớ rằng hàng triệu người Việt đã đi qua chặng đường này trước bạn, và họ đã làm được. Bí quyết không nằm ở chỗ làm thật nhanh, mà ở chỗ làm đúng thứ tự ưu tiên và kiên nhẫn với chính mình. Lo những thứ thiết yếu trước, từng bước xây nền móng giấy tờ, tài chính, chỗ ở, rồi mới đến những việc dài hơi hơn. Mỗi việc bạn hoàn thành, dù nhỏ, đều là một viên gạch cho cuộc sống mới. Hãy cho mình thời gian, tựa vào cộng đồng, và tin rằng rồi mọi thứ sẽ dần quen. Chúc bạn một khởi đầu vững vàng trên đất Mỹ.