Lần đầu tiên nghe tiếng còi hú vang khắp khu phố vào một buổi chiều giông gió, không ít người Việt mới sang Mỹ đều giật mình, không biết chuyện gì đang xảy ra. Có người tưởng cháy nhà, có người nghĩ là báo động trộm cắp, lại có người cứ ngồi yên trong nhà vì không hiểu âm thanh ấy nghĩa là gì. Ở Việt Nam, chúng ta quen với bão và mưa lớn, nhưng khái niệm lốc xoáy (tornado) hay những trận giông kèm mưa đá thì khá xa lạ. Vậy nên, hiểu về thời tiết khắc nghiệt ở Mỹ và biết phải làm gì khi nó tới không chỉ là chuyện kiến thức, mà là chuyện sống còn.

Vì sao thời tiết ở Mỹ lại đáng ngại đến vậy?

Nước Mỹ rộng lớn, mỗi vùng có một kiểu thiên tai riêng. Các bang ven biển phía Đông Nam và vùng vịnh thường hứng bão lớn (hurricane) vào mùa hè và mùa thu. Trong khi đó, dải đất ở giữa nước Mỹ, nơi nhiều người vẫn gọi là "hành lang lốc xoáy", lại nổi tiếng với những cơn lốc xoáy có thể cuốn bay cả mái nhà chỉ trong vài phút. Ngoài ra còn có giông sét, mưa đá, lũ quét và gió giật mạnh.

Điều khiến nhiều người mới sang bất ngờ là tốc độ. Một cơn lốc xoáy có thể hình thành và tan biến rất nhanh, đôi khi chỉ trong khoảng thời gian ngắn ngủi đủ để bạn chạy từ phòng khách xuống tầng hầm. Vì vậy, sự chuẩn bị từ trước quan trọng hơn nhiều so với việc xoay xở vào phút chót.

Phân biệt "Watch" và "Warning" — điều nhỏ mà cứu mạng

Đây là hai từ tiếng Anh mà người Việt nào sống ở Mỹ cũng nên thuộc lòng, vì chúng xuất hiện liên tục trên TV, điện thoại và radio mỗi khi thời tiết xấu:

  • Watch (Theo dõi): nghĩa là điều kiện thời tiết đang thuận lợi để bão hoặc lốc xoáy có thể hình thành. Lúc này chưa cần hốt hoảng, nhưng hãy bắt đầu để ý, theo dõi tin tức và chuẩn bị sẵn sàng.
  • Warning (Cảnh báo): nghĩa là hiện tượng đó đã thực sự xuất hiện hoặc sắp xảy ra ngay tại khu vực của bạn. Đây là lúc phải hành động ngay lập tức, tìm chỗ trú ẩn, không chần chừ.

Nhiều người nhầm lẫn hai từ này, nghĩ rằng "warning" chỉ là nhắc nhở nhẹ. Hãy nhớ đơn giản: Watch là chuẩn bị, Warning là chạy ngay.

Chuẩn bị sẵn một "túi đồ khẩn cấp" trong nhà

Người Việt mình vốn quen lo xa, và đây chính là lúc đức tính ấy phát huy tác dụng. Trước mùa thời tiết xấu, hãy chuẩn bị sẵn một túi hoặc một góc đồ khẩn cấp để khi cần là có ngay, không phải lục tung nhà. Những thứ nên có bao gồm:

  • Nước uống đóng chai và một ít thực phẩm khô, đồ hộp đủ dùng vài ngày.
  • Đèn pin và pin dự phòng (đừng phụ thuộc hoàn toàn vào điện thoại).
  • Sạc dự phòng đã sạc đầy cho điện thoại.
  • Hộp thuốc cơ bản và các loại thuốc cá nhân mà người trong nhà đang dùng.
  • Bản sao giấy tờ quan trọng: hộ chiếu, thẻ xanh, giấy tờ định cư, bằng lái, cất trong túi chống nước.
  • Một ít tiền mặt, vì khi mất điện thì máy quẹt thẻ cũng ngừng hoạt động.
  • Radio chạy pin để nghe tin tức khi mất điện và mất sóng.

Với gia đình có trẻ nhỏ hoặc người già, nhớ thêm sữa, tã, và những vật dụng thiết yếu riêng. Một chiếc chăn mỏng và vài bộ quần áo cũng rất hữu ích nếu phải sơ tán.

Khi lốc xoáy ập đến: trú ở đâu cho an toàn?

Nguyên tắc vàng khi có lốc xoáy là tìm vị trí thấp nhất và kín nhất trong nhà. Nếu nhà bạn có tầng hầm, đó là nơi an toàn nhất. Nếu không có tầng hầm, hãy vào phòng nhỏ ở giữa nhà, không có cửa sổ, ví dụ như nhà tắm, tủ quần áo âm tường hay hành lang trong cùng. Càng nhiều bức tường ngăn giữa bạn và bên ngoài thì càng tốt.

Một vài điều cần ghi nhớ:

  • Tránh xa cửa sổ và cửa kính, vì gió lốc có thể làm kính vỡ thành mảnh nguy hiểm.
  • Nếu có thể, lấy nệm, chăn dày hoặc mũ bảo hiểm che đầu và cổ để tránh vật rơi.
  • Nếu đang ở trong nhà di động (mobile home), hãy ra ngoài và tìm công trình kiên cố gần nhất, vì loại nhà này rất dễ bị lốc cuốn.
  • Nếu đang lái xe mà gặp lốc xoáy, đừng cố chạy đua với nó. Tìm một công trình vững chắc để trú, hoặc theo hướng dẫn an toàn của địa phương.

Với bão lớn, câu chuyện hơi khác. Đôi khi chính quyền sẽ ra lệnh sơ tán bắt buộc khỏi vùng nguy hiểm. Khi đã có lệnh sơ tán, đừng tiếc của mà ở lại. Tính mạng quan trọng hơn tất cả, và việc cố ở lại có thể khiến cả lực lượng cứu hộ gặp nguy hiểm theo.

Đăng ký nhận cảnh báo và hiểu hệ thống địa phương

Một trong những việc nên làm ngay khi ổn định chỗ ở mới là tìm hiểu hệ thống cảnh báo tại địa phương. Mỗi tiểu bang, mỗi thành phố có cách thông báo khác nhau, vì vậy bạn nên tìm hiểu quy định và kênh thông tin của chính nơi mình sống.

Điện thoại ở Mỹ thường tự động nhận cảnh báo khẩn cấp nếu bạn bật chức năng này trong phần cài đặt. Hãy kiểm tra để chắc chắn nó đang được bật. Ngoài ra, nhiều khu vực còn có ứng dụng thời tiết, kênh truyền hình địa phương và còi báo động ngoài trời. Khi nghe tiếng còi hú kéo dài, đó thường là dấu hiệu nguy hiểm và bạn nên vào nhà tìm chỗ trú ngay, đồng thời theo dõi tin tức để biết chuyện gì đang xảy ra.

Nếu tiếng Anh của bạn còn hạn chế, đừng ngại nhờ con cái, người thân hoặc hàng xóm giải thích các thông báo. Nhiều cộng đồng người Việt cũng có nhóm trên mạng xã hội, nơi mọi người chia sẻ nhanh thông tin thời tiết bằng tiếng Việt. Đây là nguồn hỗ trợ rất quý trong những lúc khẩn cấp.

Sau cơn bão: an toàn vẫn chưa kết thúc

Nhiều người nghĩ bão tan là xong, nhưng giai đoạn sau thiên tai cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Dây điện đứt rơi xuống đường có thể vẫn còn điện và gây giật chết người. Cây đổ, mảnh kính vỡ, đinh thép nằm rải rác đều nguy hiểm. Nước lũ tưởng cạn nhưng có thể che giấu hố sâu hoặc dòng chảy mạnh.

  • Không chạm vào dây điện rơi và tránh xa khu vực ngập nước có dây điện.
  • Cẩn thận khi dùng máy phát điện, luôn đặt ngoài trời thoáng khí để tránh ngộ độc khí.
  • Kiểm tra nhà cửa nhẹ nhàng, mang giày kín và găng tay khi dọn dẹp.
  • Chụp ảnh hư hại trước khi sửa chữa nếu bạn có bảo hiểm nhà, để làm hồ sơ bồi thường.
  • Chỉ uống nước khi chắc chắn nguồn nước an toàn, vì lũ có thể làm ô nhiễm đường ống.

Và đừng quên hỏi thăm hàng xóm, đặc biệt là người già sống một mình. Trong những lúc khó khăn, một bàn tay chìa ra có thể là tất cả với ai đó.

Lời kết

Sống ở một đất nước mới đồng nghĩa với việc học lại từ những điều tưởng chừng đơn giản nhất, kể cả cách ứng phó với thời tiết. Bão và lốc xoáy ở Mỹ có thể đáng sợ, nhưng nỗi sợ ấy sẽ vơi đi rất nhiều khi bạn đã hiểu và đã chuẩn bị. Hãy dành chút thời gian tìm hiểu khu vực mình sống, chuẩn bị sẵn túi đồ khẩn cấp, và nói chuyện với cả nhà về việc sẽ trú ở đâu khi có chuyện. Người Việt mình vốn kiên cường và biết lo xa, chỉ cần thêm chút kiến thức là hoàn toàn có thể bình an vượt qua mọi cơn giông gió nơi xứ người. Bình an không tự đến, nó đến từ sự chuẩn bị của chính chúng ta.