Mùa đông đầu tiên trên đất Mỹ thường để lại ấn tượng khó quên cho nhiều gia đình người Việt mình, nhưng không phải vì tuyết rơi đẹp như trong phim, mà vì... tờ hóa đơn tiền điện, tiền gas cuối tháng. Có người mở phong bì ra mà giật mình, con số gấp đôi gấp ba so với mùa hè. Cái lạnh ở Mỹ, đặc biệt là các tiểu bang miền Bắc và Đông Bắc, không phải chuyện đùa, và để giữ ấm cho cả nhà thì cái máy sưởi gần như chạy suốt ngày đêm. Nhưng tin vui là có rất nhiều cách để vừa giữ ấm vừa không "đốt tiền". Bài viết này xin chia sẻ những kinh nghiệm thực tế mà bà con người Việt mình hay rỉ tai nhau, gom góp lại để những ai mới qua có thể áp dụng ngay.

Hiểu rõ nhà mình sưởi bằng gì trước đã

Trước khi nói đến chuyện tiết kiệm, điều quan trọng đầu tiên là bạn phải biết căn nhà hay căn apartment của mình đang sưởi bằng nguồn năng lượng nào. Ở Mỹ phổ biến nhất là sưởi bằng gas tự nhiên (natural gas), sưởi bằng điện, và một số nơi dùng dầu sưởi (heating oil). Tiền gas và tiền điện được tính theo cách khác nhau, nên cách bạn tiết kiệm cũng sẽ khác.

Nếu thuê nhà, hãy hỏi rõ chủ nhà hoặc đọc kỹ hợp đồng xem tiền sưởi đã bao gồm trong tiền thuê hay bạn phải tự trả. Có nhiều bạn trẻ thuê phòng, đến cuối đông mới tá hỏa vì hóa đơn utility chia ra cao ngất. Biết trước để còn liệu cơm gắp mắm.

Đặt nhiệt độ thông minh, đừng để máy chạy phí

Đây là cách tiết kiệm dễ nhất mà ai cũng làm được. Nhiều người có thói quen vặn máy sưởi lên thật cao cho ấm rồi để nguyên cả ngày, nhưng đó chính là lý do hóa đơn phình to. Một vài mẹo bà con hay dùng:

  • Hạ nhiệt độ vài độ và mặc thêm áo. Mỗi độ bạn hạ xuống đều giúp tiết kiệm đáng kể. Trong nhà mặc thêm cái áo nỉ, đi tất dày, quàng khăn mỏng thì vẫn ấm áp thoải mái mà máy đỡ phải gồng.
  • Giảm nhiệt khi ngủ và khi đi vắng. Ban đêm đắp chăn ấm rồi thì không cần để máy chạy mạnh. Lúc cả nhà đi làm, đi học, hạ máy xuống mức thấp vừa đủ để ống nước không bị đóng băng là được.
  • Sắm một cái thermostat lập trình được (programmable thermostat). Loại này cho bạn cài sẵn giờ giấc, tự động hạ nhiệt lúc đêm khuya và lúc nhà vắng, rồi làm ấm lại trước khi mọi người về. Nhiều công ty điện lực địa phương còn có chương trình hỗ trợ hoặc tặng thiết bị này, bạn nên gọi hỏi thử.

Bịt kín những khe hở "ăn cắp" hơi ấm

Bạn có biết phần lớn hơi ấm trong nhà thất thoát ra ngoài qua những khe hở li ti mà mình không để ý không? Cửa sổ cũ, mép cửa ra vào, ổ cắm điện trên tường... đều là những "kẻ trộm" hơi ấm thầm lặng. Để giữ ấm trong nhà:

  • Dùng dây ron cao su hoặc keo bịt khe (weather stripping, caulk) để dán quanh mép cửa sổ và cửa chính. Vật liệu này rất rẻ, bán đầy ở các tiệm như Home Depot hay Lowe's, mà hiệu quả thấy rõ.
  • Lấy khăn cuộn lại hoặc mua cái chặn gió (draft stopper) đặt dưới khe cửa, ngăn gió lạnh luồn vào.
  • Mùa đông nhiều nhà dán màng nhựa cách nhiệt lên cửa sổ (window insulation film). Bộ này rẻ, dán xong dùng máy sấy tóc làm căng ra là tạo thêm một lớp đệm khí giữ ấm rất tốt, đặc biệt với những căn cửa sổ kính đơn cũ kỹ.
  • Kéo rèm cửa dày vào ban đêm để giữ nhiệt, nhưng ban ngày khi có nắng thì mở rèm phía hướng nắng cho ánh nắng tự nhiên sưởi ấm căn phòng miễn phí.

Tận dụng sức nóng có sẵn và những thói quen nhỏ

Người Việt mình vốn khéo xoay xở, và mùa đông là lúc phát huy tính tiết kiệm đó. Có nhiều mẹo nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày giúp căn nhà ấm hơn mà không tốn thêm đồng nào:

  • Sau khi nấu ăn hoặc nướng bánh, để cửa lò mở hé cho hơi nóng tỏa ra (nhớ chỉ làm khi đã tắt lò và không có trẻ nhỏ chạy quanh).
  • Đảo chiều quạt trần sang chế độ quay theo chiều kim đồng hồ ở tốc độ thấp. Cách này đẩy luồng khí ấm bị dồn lên trần nhà xuống lại, giúp phòng ấm đều hơn.
  • Đóng kín các phòng không dùng đến và đóng cửa thông gió (vent) ở những phòng đó, dồn hơi ấm cho khu vực cả nhà sinh hoạt.
  • Dùng máy sưởi nhỏ (space heater) cho riêng một phòng thay vì sưởi cả nhà, nhưng phải hết sức cẩn thận về an toàn cháy nổ, không để gần rèm, chăn, và không để chạy qua đêm khi ngủ.

Bảo trì hệ thống sưởi để chạy hiệu quả

Một cái máy sưởi bám bụi, lọc gió bẩn sẽ phải làm việc vất vả hơn để cho ra cùng một lượng hơi ấm, nghĩa là tốn điện tốn gas hơn. Hãy nhớ thay hoặc vệ sinh tấm lọc gió (air filter) định kỳ, thường là mỗi vài tháng tùy loại. Cái lọc này rẻ và tự thay được, chỉ vài phút thôi.

Nếu nhà dùng lò sưởi trung tâm (furnace), nên cho thợ kiểm tra, bảo dưỡng trước khi vào đông để đảm bảo máy chạy êm và an toàn. Quan trọng hơn cả, mùa sưởi cũng là mùa dễ xảy ra ngộ độc khí CO, vì vậy nhà nào cũng nên có máy báo khí carbon monoxide còn hoạt động tốt. Tiết kiệm tiền là quan trọng, nhưng an toàn của gia đình mới là trên hết.

Tìm hiểu các chương trình hỗ trợ

Nhiều bà con không biết rằng ở Mỹ có những chương trình giúp đỡ các gia đình thu nhập thấp trang trải chi phí sưởi ấm và làm cho nhà cửa giữ nhiệt tốt hơn. Tùy từng tiểu bang và địa phương mà tên gọi, điều kiện và mức hỗ trợ sẽ khác nhau, nên bạn nên chủ động tìm hiểu quy định nơi mình ở. Một vài hướng để bắt đầu:

  • Gọi trực tiếp cho công ty điện, gas địa phương hỏi về các chương trình hỗ trợ, kế hoạch trả góp đều mỗi tháng (budget billing) để hóa đơn không bị dồn cục vào mùa đông, hay các ưu đãi tiết kiệm năng lượng.
  • Tìm hiểu các chương trình hỗ trợ năng lượng cho hộ thu nhập thấp mà chính quyền tiểu bang thường có. Nhân viên xã hội, nhà thờ, chùa, hoặc các hội đoàn người Việt địa phương thường biết và sẵn lòng chỉ dẫn.
  • Hỏi về các dịch vụ kiểm tra và cải thiện cách nhiệt nhà miễn phí hoặc giá rẻ dành cho những gia đình đủ điều kiện.

Đừng ngại hỏi. Đây là những hỗ trợ chính đáng dành cho cộng đồng, và rất nhiều gia đình người Việt đã được giúp đỡ qua những mùa đông khó khăn nhờ chủ động tìm hiểu.

Lời kết

Tiết kiệm chi phí sưởi ấm thật ra không nằm ở một bí quyết lớn lao nào, mà là sự cộng dồn của rất nhiều thói quen nhỏ: hạ nhiệt độ một chút, bịt kín vài khe hở, thay tấm lọc gió, mặc thêm cái áo ấm trong nhà. Người Việt mình vốn quen với cái nếp "khéo ăn thì no, khéo co thì ấm", và tinh thần đó hợp với mùa đông xứ người vô cùng. Mùa đông đầu tiên có thể khiến bạn bỡ ngỡ, nhưng qua một hai năm, bạn sẽ tự rút ra được cách giữ ấm cho gia đình mình mà vẫn nhẹ gánh hóa đơn. Mong rằng những kinh nghiệm trên giúp căn nhà của bạn luôn ấm áp, và mùa đông trên đất Mỹ sẽ bớt đi vài nỗi lo, để mỗi tối cả nhà còn được quây quần bên nhau trong hơi ấm thật sự của tổ ấm mình.