Buổi chiều cuối tuần ở một khu phố Little Saigon, có khi bạn sẽ nghe vọng ra từ một hội trường nhỏ tiếng đàn guitar bập bùng, tiếng ai đó tập bản "Lòng Mẹ" cho buổi văn nghệ sắp tới. Đối với nhiều người Việt mới sang Mỹ, những âm thanh thân thuộc ấy giống như một mảnh quê hương bất ngờ hiện ra giữa xứ người. Đằng sau những buổi tập đó là cả một mạng lưới các câu lạc bộ văn nghệ do chính người Việt tự tổ chức, tự vận hành. Vậy những câu lạc bộ này thực sự hoạt động ra sao, và làm thế nào để một người mới đến có thể bước chân vào? Bài viết này sẽ kể cho bạn nghe.

Câu lạc bộ văn nghệ người Việt là gì?

Hiểu một cách đơn giản, đây là những nhóm sinh hoạt do cộng đồng người Việt lập ra để cùng nhau ca hát, đàn nhạc, ngâm thơ, múa, hoặc diễn kịch. Chúng có nhiều hình thức và quy mô khác nhau, không có một khuôn mẫu cố định nào cả.

  • Nhóm hát giao lưu: gặp nhau định kỳ để hát cho nhau nghe, chia sẻ những ca khúc Việt Nam xưa và nay.
  • Ban văn nghệ của hội đoàn: trực thuộc một hội đồng hương, hội ái hữu cựu học sinh, hay một cộng đoàn tôn giáo.
  • Câu lạc bộ thuộc trung tâm cao niên: dành cho các bác lớn tuổi, vừa giải trí vừa giữ tinh thần lạc quan, gắn kết.
  • Nhóm trẻ yêu nhạc: ban nhạc, nhóm múa hiện đại hay đội văn nghệ của các bạn sinh viên, thanh niên.

Điểm chung của tất cả là tinh thần tự nguyện. Hầu hết mọi người tham gia vì niềm vui, vì muốn được sống lại với tiếng Việt, lời ca quê nhà, chứ không phải vì danh lợi.

Các sinh hoạt thường thấy diễn ra như thế nào?

Nhịp sinh hoạt của một câu lạc bộ thường xoay quanh những buổi gặp mặt đều đặn. Có nhóm họp mỗi tuần, có nhóm chỉ gặp hai lần một tháng, tùy vào lịch của các thành viên. Một buổi sinh hoạt điển hình thường gồm vài phần quen thuộc.

Mở đầu là phần hàn huyên, hỏi thăm nhau dăm câu chuyện trong tuần, ai mới đi khám sức khỏe, ai vừa có cháu, ai sắp về Việt Nam thăm nhà. Sau đó mới đến phần chính: tập hát, tập đàn, ráp bài cho tiết mục sắp biểu diễn. Người có kinh nghiệm sẽ kèm cặp người mới, chỉ cho cách lấy hơi, cách giữ nhịp, cách hòa giọng. Cuối buổi nhiều nhóm còn cùng nhau ăn nhẹ, mỗi người mang một món, vừa ăn vừa trò chuyện. Chính những lúc tưởng như vụn vặt đó lại là chất keo gắn kết mọi người.

Ngoài các buổi tập, câu lạc bộ còn chuẩn bị cho các dịp biểu diễn lớn trong năm như Tết Nguyên Đán, Trung Thu, lễ Vu Lan, hay các đêm gây quỹ từ thiện. Đây là lúc cả nhóm dồn sức tập luyện, chọn trang phục, dựng tiết mục để mang đến cho khán giả những phút giây ấm áp.

Tổ chức và phân công công việc

Đừng nghĩ rằng cứ thích hát là tụ lại với nhau là xong. Để một câu lạc bộ chạy đều, người ta vẫn cần một bộ khung tổ chức, dù đơn giản đến đâu. Thông thường sẽ có một người đứng đầu, hay được gọi thân mật là "anh chị trưởng nhóm", lo việc điều phối chung và giữ tinh thần cho cả đội.

  • Người phụ trách âm nhạc: chọn bài, soạn hòa âm, hướng dẫn ca sĩ và nhạc công.
  • Người lo hậu cần: đặt chỗ tập, mượn loa đài, chuẩn bị nước uống, đồ ăn nhẹ.
  • Người giữ liên lạc: nhắc lịch tập, thông báo thay đổi qua nhóm chat trên điện thoại.
  • Người lo tài chính: theo dõi quỹ chung, các khoản đóng góp và chi tiêu.

Phần lớn các vai trò này được phân chia một cách rất tự nhiên, ai có khả năng và thời gian thì nhận. Không khí nhìn chung thoải mái, ai cũng góp một tay nên gánh nặng được san đều.

Kinh phí hoạt động đến từ đâu?

Đây là câu hỏi nhiều người tò mò. Đa số các câu lạc bộ văn nghệ duy trì bằng nguồn lực rất khiêm tốn và minh bạch. Tiền thường đến từ chính các thành viên đóng góp một khoản nhỏ để trang trải chỗ tập và thiết bị. Khi tổ chức đêm diễn, nguồn thu có thể đến từ bán vé, từ các nhà hảo tâm trong cộng đồng, hoặc từ một tiệm ăn, một văn phòng dịch vụ nào đó nhận tài trợ.

Nhiều nhóm còn dành phần lớn số tiền gây quỹ để làm từ thiện, giúp đỡ đồng bào khó khăn ở quê nhà hay hỗ trợ những gia đình người Việt gặp hoạn nạn ngay tại Mỹ. Nếu một câu lạc bộ muốn hoạt động chính thức hơn, nhận quyên góp công khai hoặc mở tài khoản đứng tên tổ chức, họ thường phải tìm hiểu thủ tục đăng ký theo quy định của tiểu bang nơi mình sinh sống. Mỗi nơi mỗi khác, nên tốt nhất là hỏi những người đi trước hoặc tham khảo cơ quan địa phương trước khi tiến hành.

Tham gia mang lại điều gì cho người mới định cư?

Với người vừa đặt chân đến Mỹ, cảm giác lạc lõng và cô đơn là điều rất thật. Một câu lạc bộ văn nghệ có thể trở thành chiếc phao tinh thần quý giá hơn ta tưởng.

Trước hết, đó là nơi để bạn nói tiếng Việt thoải mái, được hát những bài ca từng nghe suốt thời thơ ấu. Cảm giác được thuộc về một nhóm, được người khác chờ đợi mỗi buổi tập, giúp xua đi nỗi trống vắng. Thứ hai, đây là mạng lưới quan hệ thực tế. Qua những buổi sinh hoạt, bạn quen thêm người, và chính họ có thể chỉ cho bạn chỗ mua thực phẩm Việt rẻ, giới thiệu việc làm, mách nước chuyện trường lớp cho con cái, hay đơn giản là cho bạn một lời khuyên đúng lúc.

Với người lớn tuổi, sinh hoạt văn nghệ còn là liều thuốc tinh thần. Việc luyện trí nhớ qua lời bài hát, vận động nhẹ nhàng qua điệu múa, và quan trọng nhất là có bạn bè để trò chuyện, giúp các bác sống vui hơn, bớt cô quạnh trong những ngày con cháu bận rộn đi làm. Còn với các bạn trẻ sinh ra hoặc lớn lên ở Mỹ, câu lạc bộ là cây cầu giúp giữ lại tiếng mẹ đẻ và hiểu thêm về cội nguồn của mình.

Làm sao để tìm và gia nhập một câu lạc bộ?

Nếu bạn muốn tham gia nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu, dưới đây là vài cách thực tế mà nhiều người đã áp dụng.

  • Hỏi qua nhà thờ, chùa, cộng đoàn: các cơ sở tôn giáo của người Việt thường có ban văn nghệ riêng hoặc biết ai đang sinh hoạt.
  • Ghé các trung tâm sinh hoạt cộng đồng: nơi tập trung đông người Việt thường có bảng thông báo các nhóm đang chiêu mộ thành viên.
  • Tìm trên mạng xã hội: nhiều nhóm có trang Facebook hoặc nhóm chat, chỉ cần gõ tên thành phố kèm chữ "văn nghệ người Việt" là ra.
  • Đi xem một đêm diễn: sau buổi biểu diễn, mạnh dạn đến hỏi thăm các cô chú trong ban tổ chức, họ thường rất vui khi có người quan tâm.

Một lời khuyên nhỏ: đừng ngại vì nghĩ mình hát không hay hay không biết đàn. Phần lớn các câu lạc bộ luôn rộng cửa, và họ cần đủ loại người, từ người hát chính, người phụ họa, đến người lo âm thanh, may trang phục hay đơn giản là cổ vũ. Quan trọng là bạn có tấm lòng và sự đều đặn.

Lời kết

Câu lạc bộ văn nghệ người Việt tại Mỹ không chỉ là chỗ để hát hò cho vui. Ẩn sau những tiếng đàn, lời ca ấy là cả một tinh thần tương thân tương ái, là cách những người con xa xứ níu giữ văn hóa quê nhà và đỡ đần nhau giữa cuộc sống mới đầy bỡ ngỡ. Nếu bạn vừa đến Mỹ và đang thấy mình lạc lõng, hãy thử tìm đến một nhóm như vậy. Biết đâu, từ một buổi tập hát tình cờ, bạn sẽ tìm thấy không chỉ một sở thích, mà còn cả một gia đình thứ hai nơi đất khách.