Khi nhắc tới chuyện định cư ở Mỹ, phần lớn người Việt mình thường nghĩ ngay tới California, Texas hay những vùng có khu Little Saigon đông đúc, nơi mà bước ra đường là nghe tiếng Việt, ăn tô phở nóng cũng dễ như ở quê nhà. Nhưng cuộc sống không phải lúc nào cũng đưa ta tới những nơi quen thuộc đó. Có người theo công việc, có người theo gia đình bảo lãnh, có người đơn giản là muốn một không gian yên tĩnh hơn, và thế là họ đặt chân tới những tiểu bang nhỏ, nơi cộng đồng người Việt chỉ đếm trên đầu ngón tay. Vậy sống ở một nơi như thế thì lợi gì, hại gì? Bài viết này xin chia sẻ vài góc nhìn thực tế, từ trải nghiệm của chính những người đã đi qua con đường ấy.

Vì sao nhiều người Việt lại chọn (hoặc bị đưa tới) tiểu bang ít người Việt?

Không phải ai cũng có quyền lựa chọn nơi mình sẽ sống ngay từ đầu. Nhiều gia đình được người thân bảo lãnh tới những bang miền Trung Tây hay miền Đông Bắc, nơi vốn ít người gốc Việt. Một số khác thì theo công việc: kỹ sư, y tá, nhân viên nhà máy, hay những ngành nghề mà cơ hội tốt nhất lại nằm ở các thành phố nhỏ.

Cũng có những người chủ động chọn. Sau một thời gian sống ở vùng đông người Việt, họ thấy chi phí nhà cửa quá đắt đỏ, giao thông tắc nghẽn, cạnh tranh việc làm gay gắt. Họ quyết định dời tới nơi yên ả hơn, nơi đồng tiền kiếm được có giá trị hơn. Dù lý do là gì, khi đã đặt chân tới một tiểu bang nhỏ, ai cũng sẽ sớm nhận ra cuộc sống ở đây có những mặt sáng và mặt tối rất riêng.

Những điểm lợi dễ thấy

Điều đầu tiên và rõ ràng nhất chính là chi phí sinh hoạt. Ở nhiều tiểu bang nhỏ, giá nhà rẻ hơn đáng kể so với các thành phố lớn. Số tiền mà ở California chỉ đủ thuê một căn hộ chật chội, ở nơi khác có thể giúp bạn mua được cả một căn nhà có sân vườn. Với những gia đình mới sang, chỉ riêng việc giảm gánh nặng tiền nhà thôi đã là một sự nhẹ nhõm lớn.

Thứ hai là không gian sống và sự yên bình. Đường sá thông thoáng, không khí trong lành, hàng xóm thường thân thiện và sống chậm rãi. Nhiều người Việt sau khi quen với nhịp sống này đã thừa nhận họ ngủ ngon hơn, ít căng thẳng hơn, và có thời gian cho gia đình nhiều hơn.

Thứ ba, và đây là điều ít ai ngờ tới, chính là cơ hội hòa nhập nhanh. Khi quanh bạn không có nhiều người Việt, bạn buộc phải giao tiếp bằng tiếng Anh mỗi ngày. Ban đầu rất khó, nhưng chỉ sau một thời gian, khả năng tiếng Anh của bạn tiến bộ vượt bậc so với người sống mãi trong khu Việt mà ít khi cần nói tiếng Anh. Con cái cũng vậy, các cháu nhanh chóng hòa vào trường lớp và làm quen với bạn bè bản xứ.

Ngoài ra còn vài lợi ích khác đáng kể tới:

  • Cạnh tranh việc làm ở một số ngành thường nhẹ nhàng hơn, nhất là các ngành kỹ thuật, y tế hay sản xuất.
  • Trường học công ở những thị trấn nhỏ đôi khi ít đông đúc, thầy cô có điều kiện quan tâm tới từng học sinh hơn.
  • Cuộc sống chậm giúp bạn có thời gian học hỏi, đi học thêm hoặc đầu tư cho bản thân.

Những cái hại không thể bỏ qua

Nói tới mặt khó khăn, điều khiến nhiều người Việt chật vật nhất chính là nỗi cô đơn. Khi bạn không có cộng đồng đồng hương bên cạnh, những ngày đầu có thể rất buồn. Không có người để tâm sự bằng tiếng mẹ đẻ, không có những buổi gặp gỡ cuối tuần, không khí Tết hay những dịp lễ truyền thống cũng trở nên nhạt nhòa. Với người lớn tuổi, nỗi nhớ quê và cảm giác lạc lõng có thể nặng nề hơn nhiều.

Khó khăn thứ hai liên quan tới ẩm thực và mua sắm. Tìm một quán phở ngon, một tiệm bán rau muống, nước mắm, hay các loại gia vị Việt Nam ở những vùng này không hề dễ. Nhiều gia đình phải lái xe hàng giờ tới thành phố lớn gần nhất để mua thực phẩm, hoặc đặt hàng online rồi chờ giao tới. Việc nấu một bữa cơm Việt đúng vị bỗng trở thành cả một công cuộc.

Thứ ba là mạng lưới hỗ trợ mỏng. Ở khu đông người Việt, khi mới sang bạn dễ dàng tìm được người chỉ đường làm giấy tờ, tìm việc, hay đơn giản là mượn tạm vài món đồ. Ở tiểu bang nhỏ, bạn gần như phải tự xoay xở mọi thứ, từ chuyện đi khám bệnh, làm bằng lái, tới việc hiểu các thủ tục hành chính. Nếu vốn tiếng Anh còn yếu, giai đoạn này thực sự là một thử thách.

Một số khó khăn khác cũng nên lường trước:

  • Khó tìm dịch vụ bằng tiếng Việt như bác sĩ, luật sư, kế toán hay người làm giấy tờ nói cùng ngôn ngữ.
  • Con cái có thể ít cơ hội học và giữ tiếng Việt vì xung quanh không có bạn bè đồng hương.
  • Đôi khi cảm giác mình là người khác biệt, dù phần lớn người dân địa phương đều tử tế và cởi mở.

Làm sao để bù đắp những thiếu thốn?

Tin vui là rất nhiều người Việt đã sống tốt và hạnh phúc ở những nơi như vậy, bằng cách chủ động tạo ra kết nối thay vì chờ đợi. Một trong những cách hữu hiệu nhất là tìm tới cộng đồng trên mạng. Hiện nay có nhiều nhóm người Việt theo từng vùng, từng tiểu bang trên các mạng xã hội. Chỉ cần tìm kiếm tên thành phố hoặc bang của bạn kèm chữ "người Việt", bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy vẫn có những đồng hương khác đang sống gần đó.

Bên cạnh đó, việc chủ động kết bạn với người bản xứ và các cộng đồng nhập cư khác cũng rất quan trọng. Nhà thờ, chùa, các lớp học tiếng Anh miễn phí, hay các sự kiện cộng đồng địa phương là nơi tuyệt vời để gặp gỡ. Nhiều người Việt tìm được những người bạn thân thiết từ chính những nơi tưởng chừng xa lạ này.

Về chuyện ăn uống, không ít gia đình đã biến hạn chế thành niềm vui bằng cách tự trồng rau, tự làm các món Việt tại nhà, và tích trữ gia vị mỗi khi có dịp đi xa. Việc nấu nướng vô tình trở thành sợi dây giữ gìn văn hóa và gắn kết các thành viên trong nhà.

Nên cân nhắc gì trước khi quyết định?

Nếu bạn đang đứng trước lựa chọn có nên định cư ở một tiểu bang ít người Việt hay không, hãy thành thật trả lời vài câu hỏi. Bạn là người dễ thích nghi hay cần cộng đồng quen thuộc để cảm thấy an toàn? Vốn tiếng Anh của bạn và gia đình ra sao? Công việc ở nơi đó có ổn định và phù hợp không? Trong nhà có người lớn tuổi dễ buồn, dễ cô đơn hay không?

Cũng nên tìm hiểu trước về tiểu bang định tới: chi phí sinh hoạt, thời tiết, chất lượng trường học, và cả những quy định riêng vì mỗi nơi mỗi khác. Có những thủ tục như làm bằng lái, đăng ký bảo hiểm hay các chính sách hỗ trợ đều tùy tiểu bang, nên tốt nhất là tìm hiểu quy định địa phương hoặc hỏi những người đã sống ở đó trước khi dọn tới. Một chuyến đi thăm dò vài ngày trước khi quyết định dọn nhà luôn là khoản đầu tư đáng giá.

Lời kết

Sống ở một tiểu bang nhỏ, ít người Việt, không hẳn là sướng hay khổ, mà là một lựa chọn với những đánh đổi rất rõ ràng. Bạn được sự yên bình, chi phí dễ thở, và cơ hội trưởng thành nhanh hơn trong việc hòa nhập. Đổi lại, bạn phải học cách chống chọi với nỗi cô đơn, tự lực nhiều hơn, và chủ động giữ gìn hồn Việt trong chính căn nhà của mình. Cuối cùng, điều làm nên một cuộc sống tốt đẹp không nằm ở chỗ quanh ta có bao nhiêu người đồng hương, mà ở thái độ của chính ta: cởi mở, kiên nhẫn và sẵn sàng vun đắp những kết nối mới. Dù bạn chọn nơi nào, mong rằng bạn sẽ tìm thấy một mái nhà thực sự trên đất Mỹ, một nơi mà mỗi sáng thức dậy bạn đều cảm thấy mình thuộc về.