Có lẽ ai mới cầm trên tay tấm thẻ xanh cũng từng nghĩ ngay đến chuyện về thăm quê, đi du lịch, hay đơn giản là bay sang nước khác chơi vài tuần cho khuây khỏa. Đó là cảm giác rất tự nhiên, bởi thẻ xanh cho mình quyền cư trú lâu dài ở Mỹ, và nhiều người mặc nhiên hiểu rằng từ nay muốn đi đâu thì đi. Nhưng thực tế, việc một thường trú nhân ra nước ngoài rồi quay về Mỹ lại có những điều cần lưu ý mà không phải ai cũng được dặn dò kỹ. Bài viết này chia sẻ những điểm quan trọng, dưới góc nhìn của một người trong cộng đồng đã chứng kiến không ít trường hợp dở khóc dở cười nơi cửa khẩu.
Thẻ xanh không giống visa du lịch
Điều đầu tiên cần hiểu rõ là tấm thẻ xanh chứng minh bạn là thường trú nhân hợp pháp, nhưng nó không tự động cho phép bạn vắng mặt khỏi nước Mỹ bao lâu cũng được. Khi quay trở lại, bạn vẫn phải qua cửa khẩu và được nhân viên hải quan, di trú xem xét tư cách nhập cảnh. Nói cách khác, thẻ xanh là một quyền lợi đi kèm trách nhiệm: bạn được kỳ vọng coi nước Mỹ là nơi cư trú chính của mình.
Nhiều người trong cộng đồng vẫn nghĩ "có thẻ xanh rồi thì cứ thoải mái", nhưng thực ra cơ quan biên phòng có quyền đặt câu hỏi về chuyến đi của bạn, về thời gian bạn vắng mặt, và về việc bạn có thật sự duy trì đời sống ở Mỹ hay không. Hiểu được điều này từ đầu sẽ giúp bạn chuẩn bị tâm thế và giấy tờ tốt hơn cho mỗi chuyến đi.
Vắng mặt bao lâu thì đáng lo
Đây là câu hỏi mọi người hay thắc mắc nhất, và cũng là chỗ dễ hiểu sai nhất. Một chuyến đi ngắn ngày, vài tuần hoặc một hai tháng, thường không gây vấn đề gì. Nhưng khi thời gian vắng mặt kéo dài hơn, rủi ro bắt đầu tăng lên. Nguyên tắc chung là chuyến đi càng lâu, nhân viên cửa khẩu càng có lý do để xem xét kỹ liệu bạn có ý định bỏ tư cách thường trú hay không.
Tôi cố ý không nêu con số chính xác bao nhiêu ngày là "an toàn", bởi các mốc thời gian này có ý nghĩa pháp lý cụ thể và có thể thay đổi theo quy định cũng như tùy từng trường hợp. Điều quan trọng bạn cần nhớ là: vắng mặt liên tục quá dài có thể khiến cơ quan di trú đặt nghi vấn rằng bạn đã từ bỏ ý định cư trú tại Mỹ. Nếu bạn dự tính một chuyến đi dài, hãy chủ động tra cứu thông tin chính thức trên trang của Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS) hoặc hỏi ý kiến một luật sư di trú trước khi lên đường.
Giữ bằng chứng bạn vẫn "sống" ở Mỹ
Một trong những cách thực tế nhất để bảo vệ tư cách thường trú là duy trì các mối ràng buộc cho thấy nước Mỹ vẫn là nhà của bạn. Khi quay về sau một chuyến đi dài, đôi khi bạn sẽ được hỏi để chứng minh điều này, và có sẵn giấy tờ trong tay luôn tốt hơn là lúng túng giải thích.
- Khai và nộp thuế thu nhập đầy đủ như một cư dân, đây là một trong những dấu hiệu được coi trọng.
- Duy trì địa chỉ nhà, hợp đồng thuê hoặc sở hữu nhà tại Mỹ.
- Giữ tài khoản ngân hàng, thẻ tín dụng, và các hóa đơn dịch vụ mang tên bạn.
- Có công việc, hợp đồng lao động, hoặc cơ sở kinh doanh tại Mỹ nếu có thể.
- Giữ liên hệ gia đình, bằng lái, đăng ký xe và các giấy tờ thường ngày khác.
Không ai bắt bạn phải mang theo cả tập hồ sơ mỗi lần đi du lịch, nhưng nếu chuyến đi dài, việc lưu lại những bằng chứng này ở nhà sẽ rất hữu ích về sau.
Khi nào nên nghĩ tới giấy phép tái nhập cảnh
Nếu bạn biết trước mình sẽ phải ở nước ngoài một thời gian dài, ví dụ vì công việc, chăm sóc người thân ốm đau, hay lý do gia đình, thì có một loại giấy tờ được thiết kế cho đúng tình huống này. Đó là giấy phép cho phép thường trú nhân vắng mặt dài ngày mà vẫn giữ được tư cách khi quay về, thường được nhắc đến với tên gọi giấy phép tái nhập cảnh (re-entry permit).
Điểm cần lưu ý là loại giấy này thường phải xin trước khi bạn rời khỏi nước Mỹ, và quy trình có thể đòi hỏi bạn có mặt để lấy dữ liệu sinh trắc học. Tôi sẽ không nêu mức lệ phí hay thời gian xử lý cụ thể, vì những con số này tùy thời điểm và có thể thay đổi. Nếu thấy mình rơi vào hoàn cảnh phải đi lâu, hãy tìm hiểu sớm trên trang USCIS hoặc nhờ luật sư tư vấn, đừng để đến sát ngày bay mới luống cuống.
Chuẩn bị giấy tờ trước mỗi chuyến đi
Phần này tưởng đơn giản nhưng lại là nơi nhiều người vấp phải rắc rối không đáng có. Trước khi xách vali ra sân bay, hãy dành chút thời gian kiểm tra lại.
- Thẻ xanh còn hiệu lực, chưa hết hạn. Nếu thẻ sắp hết hạn trong lúc bạn đi, nên xử lý gia hạn trước.
- Hộ chiếu của nước bạn còn giá trị, và còn hạn đủ dài theo yêu cầu của hãng bay cũng như nước bạn đến.
- Kiểm tra xem nước bạn định đến hoặc quá cảnh có yêu cầu visa riêng đối với người mang quốc tịch của bạn hay không, vì thẻ xanh Mỹ không thay thế cho visa của nước khác.
- Nếu có giấy phép tái nhập cảnh hoặc giấy tờ liên quan, mang theo bản gốc.
Một mẹo nhỏ từ kinh nghiệm cộng đồng: chụp ảnh lưu lại tất cả giấy tờ quan trọng vào điện thoại và lưu thêm một bản trên email của mình. Lỡ mất ví hay thất lạc hành lý, bạn vẫn còn thông tin để xoay xở.
Về tới cửa khẩu thì nên cư xử thế nào
Khi quay lại Mỹ, bạn sẽ gặp nhân viên kiểm tra nhập cảnh. Phần lớn các trường hợp diễn ra nhanh gọn, chỉ vài câu hỏi rồi cho qua. Nhưng nếu bạn vừa có một chuyến đi dài, hãy chuẩn bị tinh thần trả lời các câu hỏi về lý do đi, thời gian vắng mặt, và việc bạn vẫn sinh sống ở Mỹ.
Lời khuyên thực tế là trả lời trung thực, bình tĩnh và rõ ràng. Đừng phóng đại, cũng đừng cố giấu giếm điều gì, bởi thông tin có thể được đối chiếu. Nếu bạn cảm thấy tình huống của mình phức tạp hay nhân viên đề cập đến việc bạn có thể đã từ bỏ tư cách thường trú, bạn có quyền giữ bình tĩnh và nên tham vấn luật sư di trú thay vì ký vào bất cứ giấy tờ nào mà mình không hiểu rõ. Việc tự nguyện ký từ bỏ tư cách thường trú là điều bạn không nên làm dưới áp lực mà chưa được tư vấn.
Cảnh giác với những lời hứa "chắc chắn"
Trong cộng đồng, thỉnh thoảng vẫn có người rỉ tai nhau về những dịch vụ hứa "lo trọn gói", "đảm bảo qua cửa khẩu không bị hỏi", hay "chắc chắn giữ được thẻ xanh dù đi bao lâu cũng được". Bạn hãy hết sức thận trọng với những lời hứa kiểu này. Không một dịch vụ nào có thể bảo đảm chắc chắn kết quả với cơ quan di trú, bởi quyết định cuối cùng thuộc về phía chính phủ và phụ thuộc vào hoàn cảnh thực tế của từng người.
Một luật sư hoặc người tư vấn đáng tin cậy sẽ giải thích cho bạn các khả năng, các rủi ro, và cách chuẩn bị tốt nhất, chứ không hứa hẹn một kết quả tuyệt đối. Khi nghe ai đó nói quá chắc nịch, đó thường là lúc nên dừng lại và đặt câu hỏi.
Lời kết
Đi du lịch hay về thăm quê khi có thẻ xanh là điều hoàn toàn bình thường và đáng được tận hưởng. Chỉ cần bạn nhớ rằng tư cách thường trú đi kèm với kỳ vọng bạn coi nước Mỹ là nhà, giữ gìn các ràng buộc thể hiện điều đó, chuẩn bị giấy tờ chu đáo, và xử lý sớm nếu phải vắng mặt dài ngày. Mọi thông tin về mốc thời gian, lệ phí hay thủ tục đều có thể thay đổi theo thời điểm và từng trường hợp, nên cách an toàn nhất luôn là kiểm chứng tại nguồn chính thống như trang USCIS hoặc trang chính phủ liên quan, và khi tình huống của bạn không đơn giản, hãy tìm đến một luật sư di trú uy tín. Chúc bạn những chuyến đi vui vẻ và một hành trình quay về nhà thật suôn sẻ.