Có một câu chuyện mà nhiều gia đình người Việt mình gặp phải nhưng ít khi nói ra cho đến lúc gần kề: vừa lấy được thẻ xanh, ổn định cuộc sống ở Mỹ, thì bên Việt Nam lại có việc lớn. Cha mẹ già yếu cần người chăm sóc, công việc làm ăn dở dang cần về thu xếp, hay đơn giản là phải về quê một thời gian dài không định được ngày trở lại. Lúc đó câu hỏi đầu tiên hiện ra trong đầu là: "Mình đi lâu vậy có mất thẻ xanh không?" Và đây chính là chỗ mà tấm Giấy Phép Tái Nhập Cảnh (Re-entry Permit) bước vào câu chuyện.
Bài viết này không thay thế cho lời khuyên của luật sư di trú, cũng không phải là tài liệu chính thức. Mục đích là giúp bà con hiểu bức tranh tổng quát, biết mình nên hỏi gì và kiểm chứng ở đâu, để không bị động khi sự việc xảy ra.
Giấy Phép Tái Nhập Cảnh là gì?
Nói một cách dễ hiểu, Re-entry Permit là một loại giấy tờ dành cho thường trú nhân (người có thẻ xanh) và thường trú nhân có điều kiện, khi họ dự định ra khỏi nước Mỹ trong một khoảng thời gian tương đối dài. Tấm giấy này giống như một lời "báo trước" với cơ quan di trú rằng: tôi đi xa nhưng tôi không có ý định từ bỏ tư cách thường trú của mình, tôi sẽ quay lại.
Nhiều người nhầm tưởng có thẻ xanh là muốn đi bao lâu cũng được. Thực tế không phải vậy. Tư cách thường trú đi kèm với một kỳ vọng ngầm rằng nước Mỹ là nơi cư trú chính của bạn. Khi bạn rời đi quá lâu, nhân viên cửa khẩu có thể đặt câu hỏi liệu bạn đã "buông" tư cách đó hay chưa. Re-entry Permit không phải là tấm bùa bảo đảm tuyệt đối, nhưng nó là bằng chứng có sức nặng cho ý định của bạn.
Khi nào nên cân nhắc xin loại giấy này?
Thông thường, bà con bắt đầu nghĩ đến Re-entry Permit khi biết trước mình sẽ ở ngoài nước Mỹ trong một thời gian dài liên tục. Mức thời gian cụ thể được xem là "dài" có thể thay đổi tùy quy định và tùy cách diễn giải của cơ quan thẩm quyền, nên đây là điều bạn nên kiểm tra kỹ ở nguồn chính thống thay vì nghe truyền miệng.
Một vài tình huống quen thuộc trong cộng đồng:
- Phải về Việt Nam chăm sóc cha mẹ già hoặc người thân bệnh nặng trong thời gian không xác định rõ.
- Được công ty cử đi làm việc ở nước ngoài một thời gian dài.
- Có việc kinh doanh, đất đai, tài sản bên Việt Nam cần đích thân giải quyết.
- Muốn về quê một thời gian nhưng vẫn giữ ý định quay lại Mỹ sinh sống lâu dài.
Điểm chung là: bạn biết trước chuyến đi sẽ kéo dài. Nếu chỉ về vài tuần thăm gia đình rồi quay lại, thông thường bạn không cần đến loại giấy này. Còn nếu chuyến đi có khả năng kéo dài, việc chuẩn bị trước bao giờ cũng nhẹ nhàng hơn là chữa cháy về sau.
Nộp hồ sơ trước khi rời nước Mỹ
Đây là chi tiết rất quan trọng mà nhiều người không để ý: hồ sơ xin Re-entry Permit thường cần được nộp khi bạn vẫn còn đang ở trong nước Mỹ. Bạn không thể bay về Việt Nam rồi mới ngồi đó làm thủ tục từ xa một cách suôn sẻ như nhiều người tưởng.
Bên cạnh đó, quy trình thường có một bước lấy dữ liệu sinh trắc học (như lăn tay, chụp hình) được thực hiện tại Mỹ. Vì vậy, nếu bạn rời đi quá sớm trước khi hoàn tất bước này, kế hoạch có thể bị xáo trộn. Lời khuyên thực tế: hãy bắt đầu tìm hiểu và chuẩn bị càng sớm càng tốt, đừng đợi đến sát ngày bay mới cuống cuồng lo giấy tờ.
Về mẫu đơn cụ thể, mức phí, và thời gian xử lý, những con số này có thể thay đổi theo từng thời điểm và đôi khi thay đổi khá nhanh. Tôi cố ý không ghi con số chính xác ở đây để tránh dẫn bà con đi sai. Cách an toàn nhất là vào thẳng trang chính thức của USCIS để xem mẫu đơn nào đang được dùng, lệ phí hiện hành là bao nhiêu, và thời gian xử lý ước tính ra sao tại thời điểm bạn nộp.
Hồ sơ và giấy tờ cần chuẩn bị
Mỗi hồ sơ một hoàn cảnh, nhưng nhìn chung bạn nên chuẩn bị sẵn những nhóm giấy tờ cơ bản sau đây để khi cần là có ngay:
- Bằng chứng về tư cách thường trú nhân, ví dụ thẻ xanh.
- Giấy tờ tùy thân và hình ảnh theo đúng quy cách mà cơ quan yêu cầu.
- Thông tin giải trình về lý do và thời gian dự kiến ở ngoài nước Mỹ.
- Các tài liệu hỗ trợ cho lý do của bạn, nếu có (ví dụ giấy tờ liên quan đến việc chăm sóc người thân, thư công tác của công ty).
Một mẹo nhỏ nhưng hữu ích: hãy giữ lại bản sao của mọi thứ bạn nộp, và ghi chú lại ngày tháng từng bước. Khi hồ sơ kéo dài qua nhiều tháng, trí nhớ không đáng tin bằng giấy tờ. Nếu chữ nghĩa tiếng Anh còn hạn chế, đừng ngại nhờ con cháu hoặc người quen rành rọt đọc lại giúp, vì chỉ một ô điền sai cũng có thể khiến hồ sơ bị chậm.
Những hiểu lầm thường gặp
Trong cộng đồng mình lưu truyền không ít quan niệm sai về tấm giấy này. Xin nói rõ vài điểm:
Thứ nhất, Re-entry Permit không phải là giấy bảo đảm chắc chắn bạn sẽ được cho vào lại nước Mỹ. Quyết định cuối cùng khi bạn quay về vẫn thuộc về nhân viên tại cửa khẩu. Tấm giấy giúp ích rất nhiều cho việc chứng minh ý định của bạn, nhưng nó không xóa bỏ hoàn toàn quyền xem xét của họ.
Thứ hai, có giấy này không có nghĩa là thời gian bạn vắng mặt sẽ tự động được tính vào điều kiện cho những bước sau như xin quốc tịch. Đây là hai chuyện khác nhau, và bạn nên hỏi rõ luật sư nếu mục tiêu dài hạn của bạn là nhập tịch.
Thứ ba, tấm giấy có thời hạn nhất định và thường không gia hạn theo kiểu cộng dồn vô tận. Khi nó hết hạn, bạn sẽ phải tính lại từ đầu nếu vẫn cần ở ngoài nước Mỹ. Vậy nên hãy nắm rõ thời hạn của mình.
Cẩn thận với các dịch vụ "hứa chắc đậu"
Ở đâu có nhu cầu giấy tờ, ở đó có dịch vụ ăn theo. Phần lớn các dịch vụ làm giấy tờ là tử tế và giúp ích thật, nhất là cho người lớn tuổi hoặc người ngại thủ tục. Nhưng bà con hãy hết sức cảnh giác với bất kỳ ai cam kết chắc chắn hồ sơ sẽ được duyệt, hứa "lo trọn gói bao đậu", hay đòi những khoản phí mập mờ ngoài lệ phí chính thức.
Không một dịch vụ nào có quyền bảo đảm kết quả thay cho cơ quan di trú. Khi nghe lời hứa quá ngọt, đó thường là lúc nên dừng lại và hỏi thêm. Nếu hồ sơ của bạn có yếu tố phức tạp, một buổi tư vấn với luật sư di trú có giấy phép hành nghề rõ ràng thường đáng đồng tiền hơn nhiều so với một dịch vụ hứa hẹn không có cơ sở.
Lời kết
Giữ được tấm thẻ xanh là kết quả của bao nhiêu năm cố gắng, nên việc phải xa nước Mỹ một thời gian dài là chuyện khiến nhiều người trằn trọc. Re-entry Permit không giải quyết mọi lo lắng, nhưng nó là một công cụ hữu ích giúp bạn ra đi với phần nào yên tâm rằng cánh cửa quay về vẫn còn rộng mở.
Điều quan trọng nhất tôi muốn gửi gắm là: hãy chủ động tìm hiểu sớm, kiểm chứng mọi thông tin về mẫu đơn, lệ phí và thời gian xử lý ở nguồn chính thống như trang của USCIS, và đừng ngại tham vấn một luật sư di trú khi hoàn cảnh của bạn có chỗ chưa rõ ràng. Mỗi gia đình một câu chuyện riêng, nên thông tin chung trong bài chỉ là điểm khởi đầu. Chúc bà con chuẩn bị chu đáo, đi bình an và trở về thuận lợi.