Có một câu nói vui mà người Việt mình hay truyền tai nhau khi mới sang Mỹ: "Ở đây không có xe thì coi như không có chân." Nghe thì hơi quá, nhưng ai đã từng đứng giữa một khu phố vắng tanh lúc bảy giờ tối, trời lạnh cắt da, túi đồ ăn nặng trĩu trên tay mà chẳng thấy một bóng xe buýt nào đi qua, thì mới thấm. Ở phần lớn nước Mỹ, biết lái xe không phải là một kỹ năng cho oai, mà gần như là điều kiện để sống một cuộc sống bình thường. Bài viết này không phải để dọa bạn, mà để bạn hình dung rõ thực tế, từ đó chủ động chuẩn bị thay vì bị động chịu khổ.

Nước Mỹ được thiết kế cho xe hơi, không phải cho người đi bộ

Điều đầu tiên cần hiểu là nước Mỹ phần lớn được quy hoạch xoay quanh chiếc xe hơi. Trừ một vài thành phố lớn như New York, San Francisco hay Chicago có hệ thống tàu điện, xe buýt tương đối dày đặc, còn lại đa số các vùng ngoại ô và thị trấn nhỏ gần như mặc định mọi người đều có xe riêng.

Nhà ở một khu, siêu thị ở khu khác, chỗ làm cách đó vài chục phút lái xe, trường học của con lại ở hướng ngược lại. Khoảng cách giữa các địa điểm thường xa hơn nhiều so với những gì người mới sang quen hình dung từ Việt Nam. Cái mà ở quê mình "đi bộ ra đầu ngõ" thì ở Mỹ có thể là một quãng đường mấy cây số dọc theo xa lộ, không có vỉa hè, không có hàng quán dọc đường để ghé vào.

Những khó khăn rất cụ thể khi không biết lái xe

Khi chưa có bằng lái và chưa biết tự đi xe, cuộc sống hằng ngày sẽ vướng vào hàng loạt trở ngại mà lúc đầu bạn không hề lường trước:

  • Đi chợ, mua sắm: Mỗi lần mua đồ ăn cho cả tuần là một lần phải nhờ vả người khác hoặc gọi xe công nghệ. Túi gạo, thùng nước, đồ đông lạnh mang về bằng xe buýt là cả một cực hình.
  • Đi làm: Nhiều công việc, nhất là việc tay chân hoặc trong khu công nghiệp, nằm ở nơi xe công cộng không tới được hoặc chỉ chạy thưa thớt. Không có xe đồng nghĩa với việc bạn bị loại khỏi rất nhiều cơ hội việc làm tốt.
  • Đưa đón con: Trường học, lớp học thêm, sân bóng, sinh nhật bạn bè của con cái, tất cả đều cần người chở đi. Không lái được xe, bạn sẽ thấy mình bất lực trước những nhu cầu rất bình thường của con.
  • Khám bệnh, việc giấy tờ: Phòng khám, bệnh viện, văn phòng làm giấy tờ thường không nằm gần nhà. Một cuộc hẹn buổi sáng có thể ngốn của bạn cả ngày nếu phải xoay xở bằng xe buýt và đi bộ.
  • Giao tiếp xã hội: Muốn đi thăm bạn bè, đi lễ chùa, nhà thờ, dự tiệc cộng đồng, tất cả đều khó khăn khi bạn không chủ động được phương tiện đi lại.

Cái giá vô hình: sự lệ thuộc và cảm giác mất tự do

Khó khăn về vật chất thì có thể đong đếm, nhưng cái nặng nề hơn nhiều lại là cảm giác phụ thuộc. Khi không tự đi lại được, bạn buộc phải nhờ vợ chồng, con cái, người thân hay bạn bè chở đi mọi nơi. Lần một lần hai thì vui vẻ, nhưng nhờ mãi rồi cũng ngại. Bạn bắt đầu cân nhắc xem việc này có "đáng" để làm phiền người ta hay không, rồi dần dần tự thu mình lại, ít ra ngoài, ít gặp gỡ.

Tôi đã gặp không ít cô chú lớn tuổi sang Mỹ đoàn tụ con cái, ban ngày con đi làm hết, ở nhà một mình giữa khu phố vắng, muốn ra ngoài hít thở cũng không biết đi đâu vì không tự lái được. Cái cô đơn ấy bào mòn tinh thần ghê gớm, nhiều khi còn mệt hơn cả khó khăn cơm áo. Biết lái xe, vì thế, không chỉ là tiện lợi mà còn là giành lại quyền tự chủ cho chính mình.

Vậy những lựa chọn thay thế thì sao?

Tất nhiên không phải không có cách xoay xở. Tùy nơi bạn sống, bạn vẫn có thể dựa vào một số phương án:

  • Xe công cộng: Ở các thành phố lớn, đây là lựa chọn ổn. Nhưng ở ngoại ô, lịch chạy thường thưa, tuyến hạn chế, và buổi tối hay cuối tuần càng ít chuyến.
  • Xe công nghệ: Tiện cho những chuyến lẻ tẻ, nhưng nếu dùng hằng ngày để đi làm, đi chợ thì chi phí cộng dồn rất tốn, đôi khi còn hơn cả tiền nuôi một chiếc xe.
  • Đi nhờ người quen: Phù hợp giai đoạn đầu mới sang, nhưng về lâu dài không thể là giải pháp bền vững vì ai cũng có việc của riêng họ.
  • Xe đạp: Tốt cho sức khỏe và quãng đường ngắn, nhưng phụ thuộc nhiều vào thời tiết và độ an toàn của đường sá nơi bạn ở.

Nói chung, những phương án này chỉ nên xem là giải pháp tạm thời để cầm cự trong lúc bạn chuẩn bị học lái và thi bằng, chứ khó thay thế hoàn toàn việc tự chủ động chiếc xe của mình.

Học lái xe ở Mỹ có khó như mọi người vẫn nghĩ?

Tin vui là học lái xe ở Mỹ thường dễ tiếp cận hơn nhiều người tưởng. Quy trình cụ thể, lệ phí và các loại bằng sẽ khác nhau tùy từng tiểu bang, nên bạn nên tìm hiểu kỹ quy định của cơ quan quản lý phương tiện tại địa phương mình ở. Nhìn chung, lộ trình thường gồm thi lý thuyết trên giấy hoặc máy tính, rồi đến phần thi thực hành lái xe.

Một vài kinh nghiệm thực tế giúp bạn đỡ bỡ ngỡ:

  • Phần thi lý thuyết thường có tài liệu ôn tập, và ở nhiều nơi có sẵn bản tiếng Việt hoặc các ngôn ngữ khác, nên đừng quá lo về rào cản tiếng Anh.
  • Nếu chưa từng cầm vô lăng bao giờ, hãy cân nhắc học với thầy dạy lái hoặc nhờ người thân kiên nhẫn kèm cặp ở nơi vắng vẻ trước khi ra đường lớn.
  • Đừng nóng vội. Nhiều người thi thực hành rớt lần đầu là chuyện hết sức bình thường, lần sau quen đường quen xe sẽ tốt hơn.
  • Làm quen với các quy tắc giao thông Mỹ như biển STOP bốn chiều, nhường đường cho người đi bộ, không vượt xe buýt trường học đang dừng đón trả học sinh. Đây là những điều khác với thói quen ở Việt Nam và rất quan trọng cho sự an toàn.

Lời khuyên cho người mới sang

Nếu bạn vừa đặt chân tới Mỹ, lời khuyên chân thành là hãy coi việc học lái xe là một trong những ưu tiên hàng đầu, ngang với việc tìm nhà, tìm việc và lo giấy tờ. Đừng để đến khi bí bách rồi mới cuống cuồng học.

Trong lúc chưa lái được, hãy chủ động: tìm hiểu trước tuyến xe buýt gần nhà, kết nối với cộng đồng người Việt quanh khu vực để nhờ chỉ dẫn, và nếu được thì chọn thuê nhà ở nơi gần chỗ làm hoặc gần tuyến giao thông công cộng để đỡ vất vả giai đoạn đầu. Với người lớn tuổi, đừng ngại học, nhiều cô chú ngoài sáu mươi vẫn thi đậu và tự lái đi chợ, đi lễ mỗi ngày một cách thoải mái.

Lời kết

Không biết lái xe ở Mỹ không phải là dấu chấm hết, nhưng nó thực sự khiến cuộc sống của bạn chật vật hơn rất nhiều, từ chuyện cơm áo cho tới tinh thần. Chiếc xe ở đây không đơn thuần là phương tiện, mà là tấm vé để bạn được đi làm, được chăm con, được gặp gỡ bạn bè và quan trọng nhất là được sống một cuộc đời chủ động, không phải chờ đợi hay làm phiền ai. Việc học lái có thể hơi đáng sợ lúc ban đầu, nhưng tin tôi đi, cái ngày bạn lần đầu tự lái xe ra khỏi nhà mà không cần nhờ ai, cảm giác tự do ấy xứng đáng với mọi công sức bạn bỏ ra. Hãy bắt đầu sớm, đi từ từ, và rồi nước Mỹ rộng lớn này sẽ nằm trong tầm tay của chính bạn.