Những ngày đầu đặt chân đến Mỹ, nhiều người trong chúng ta đều mang theo một cảm giác giống nhau: vừa háo hức, vừa chông chênh. Đường phố lạ, ngôn ngữ lạ, cách làm giấy tờ lạ, và đôi khi cả những bữa cơm cũng thiếu đi một thứ gì đó rất khó gọi tên. Trong những lúc như vậy, có một thứ tưởng chừng nhỏ bé nhưng lại có thể thay đổi cả hành trình định cư của bạn, đó là hội đoàn người Việt. Nghe qua, nhiều người nghĩ đó chỉ là chỗ để gặp gỡ, ăn uống, hát hò cho vui. Nhưng thực tế, những gì một hội đoàn mang lại thường vượt xa khỏi tưởng tượng ban đầu của chúng ta.

Hội đoàn người Việt thực ra là gì?

Khi nói đến hội đoàn, đừng vội hình dung ra một tổ chức to lớn, trang trọng với điều lệ phức tạp. Ở Mỹ, hội đoàn người Việt tồn tại dưới rất nhiều hình thức khác nhau, gần gũi hơn nhiều so với những gì cái tên gợi lên.

  • Hội đồng hương theo tỉnh, theo vùng quê, nơi những người cùng gốc gác tụ họp.
  • Hội ái hữu cựu học sinh, cựu sinh viên của các trường ở Việt Nam.
  • Các nhóm sinh hoạt tôn giáo như giáo xứ, chùa, hội Phật tử.
  • Hội phụ huynh, nhóm cha mẹ có con cùng học một trường.
  • Các câu lạc bộ sở thích: bóng đá, văn nghệ, nhiếp ảnh, làm vườn, dưỡng sinh cho người lớn tuổi.
  • Những nhóm nghề nghiệp, hội doanh nhân, hội tương trợ kinh doanh.

Điểm chung của tất cả là một sợi dây kết nối những con người xa quê lại với nhau. Và chính sợi dây đó, đôi khi vô tình, lại trở thành chỗ dựa quý giá cho người mới sang.

Lợi ích đầu tiên: bớt cô đơn, có chỗ dựa tinh thần

Có một sự thật mà ít ai nói ra: nỗi cô đơn nơi đất khách có thể bào mòn con người ta nhanh hơn cả khó khăn về tiền bạc. Nhiều người đi làm cả tuần, về nhà chỉ có bốn bức tường, cuối tuần không biết đi đâu, gọi điện về Việt Nam thì lệch múi giờ. Cảm giác lạc lõng ấy kéo dài có thể dẫn đến buồn bã, mất ngủ, thậm chí trầm cảm mà bản thân không nhận ra.

Khi tham gia một hội đoàn, bạn đột nhiên có một nơi để thuộc về. Có người để hỏi han, để than thở bằng đúng tiếng mẹ đẻ, để cười đùa theo cái cách rất Việt Nam. Một buổi họp mặt cuối tuần, một tô bún bò ăn chung, một câu chuyện nhà cửa con cái, đôi khi chỉ vậy thôi cũng đủ để gánh nặng trong lòng vơi đi rất nhiều. Cảm giác được hiểu và được thuộc về là thứ tài sản tinh thần mà tiền không mua được.

Kho thông tin sống mà Google không có

Internet cho bạn thông tin tổng quát, nhưng những kinh nghiệm thực tế, cụ thể, đúng với từng vùng thì thường chỉ truyền miệng. Đây là điều khiến hội đoàn trở nên đặc biệt giá trị với người mới định cư.

Trong một buổi sinh hoạt, bạn có thể nghe được vô số lời khuyên thiết thực mà không sách vở nào ghi: tiệm nào sửa xe uy tín giá phải chăng, bác sĩ nào nói được tiếng Việt, chợ nào bán rau Việt tươi và rẻ, trường nào trong khu vực dạy tốt cho con. Có người sẽ chỉ bạn cách điền các loại đơn từ, nhắc bạn lưu ý những thủ tục giấy tờ mà tùy tiểu bang sẽ khác nhau, hay mách cho bạn những chương trình hỗ trợ cộng đồng đang có. Những thông tin này, nếu tự mày mò, có khi mất cả năm trời mới gom góp đủ.

Cánh cửa việc làm và cơ hội kinh tế

Người ta hay nói ở Mỹ, nhiều cơ hội đến từ mạng lưới quan hệ hơn là từ một tờ hồ sơ gửi đi vô danh. Điều này đặc biệt đúng với người mới, khi tấm bằng và kinh nghiệm từ Việt Nam chưa được công nhận, còn tiếng Anh thì chưa thật vững.

Trong hội đoàn, bạn gặp gỡ những người đã đi trước, đã ổn định, và không ít người sẵn lòng giúp đỡ đồng hương. Một lời giới thiệu vào chỗ làm, một cơ hội học nghề, một người chủ tiệm đang cần thêm tay, hay đơn giản là lời động viên rằng bạn hoàn toàn có thể bắt đầu lại. Với những ai muốn tự kinh doanh, các hội doanh nhân còn là nơi học hỏi cách vận hành, tìm đối tác, chia sẻ bài học vấp ngã để không phải trả giá đắt. Rất nhiều câu chuyện khởi nghiệp thành công của người Việt bắt đầu từ một mối quen biết tình cờ trong những buổi họp mặt như thế.

Giữ gốc cho con, nuôi dưỡng bản sắc

Với những gia đình có con nhỏ, đây có lẽ là lợi ích thấm thía nhất theo năm tháng. Trẻ em lớn lên ở Mỹ tiếp thu ngôn ngữ và văn hóa bản địa rất nhanh, nhanh đến mức nhiều cha mẹ giật mình nhận ra con mình dần quên tiếng Việt, xa lạ với cội nguồn.

Nhiều hội đoàn tổ chức lớp tiếng Việt cuối tuần, sinh hoạt Tết Trung Thu, gói bánh chưng ngày Tết, múa lân, văn nghệ. Khi con bạn được hát bài hát Việt, được chơi với những đứa trẻ cùng gốc gác, được nghe ông bà kể chuyện cổ tích, đó là lúc bạn đang trao cho con một thứ hành trang vô giá: một bản sắc để con biết mình là ai. Và bản thân cha mẹ cũng tìm thấy niềm an ủi khi thấy truyền thống không bị đứt gãy nơi xứ người.

Mạng lưới tương trợ khi hoạn nạn

Cuộc sống không phải lúc nào cũng êm xuôi. Có những lúc gia đình gặp biến cố: người thân đau ốm, tai nạn, mất việc đột ngột, hay những lúc ngặt nghèo cần một bàn tay. Người mới sang thường chưa có họ hàng thân thích bên cạnh, nên những khoảnh khắc ấy càng chới với.

Đây là lúc giá trị thật của hội đoàn hiện ra rõ nhất. Nhiều hội có quỹ tương trợ, có truyền thống quyên góp giúp đỡ thành viên gặp khó. Khi có người ra đi, cộng đồng cùng nhau lo hậu sự cho ấm cúng. Khi có người ốm, sẽ có người nấu cho bữa cơm, chở đi khám bệnh, trông giúp đứa nhỏ. Những nghĩa cử ấy không được ghi trong điều lệ nào, nhưng nó là tình người, là thứ khiến ta thấy mình không hề đơn độc giữa nơi xa lạ.

Làm sao để bắt đầu tham gia?

Nếu đọc đến đây bạn thấy muốn thử, thì tin vui là việc tham gia thường dễ hơn bạn nghĩ. Một vài gợi ý nhỏ để bắt đầu:

  • Hỏi thăm bạn bè, người quen, hàng xóm người Việt xem họ đang sinh hoạt ở đâu.
  • Ghé các chợ Việt, nhà thờ, chùa trong khu vực; ở đó thường có thông báo về các hoạt động cộng đồng.
  • Tìm các nhóm trên mạng xã hội theo tên thành phố hoặc vùng bạn đang sống.
  • Đừng ngại đến tham dự một buổi sinh hoạt với tư cách khách. Cứ đến, quan sát, làm quen từ từ.

Lời khuyên chân thành là hãy cho đi trước khi mong nhận lại. Sẵn lòng phụ một tay dọn dẹp, nấu nướng, đưa đón, bạn sẽ nhanh chóng được mọi người quý mến và mở lòng. Cộng đồng được nuôi dưỡng bằng sự đóng góp của từng người, và khi bạn gieo điều tử tế, bạn sẽ gặt lại nhiều hơn thế.

Lời kết

Hành trình định cư nơi đất Mỹ chưa bao giờ là chuyện dễ dàng, và không ai nên đi một mình. Hội đoàn người Việt không phải phép màu giải quyết mọi khó khăn, nhưng nó là chiếc cầu nối giúp bạn bớt lạc lõng, học được điều cần học, tìm được cơ hội, giữ được cội nguồn cho con, và có một mái nhà tinh thần để dựa vào lúc gian nan. Đôi khi, chỉ một bước chân bước qua cánh cửa buổi họp mặt đầu tiên cũng đủ mở ra cả một thế giới ấm áp mà bạn không ngờ tới. Hãy thử, vì biết đâu, ở đó đang có những người đồng hương chờ được làm quen với bạn.