Có một buổi sáng nào đó, bạn kéo rèm cửa và thấy cả khu phố phủ trắng. Hơi thở của bạn bốc thành khói ngay khi vừa mở miệng. Cái lạnh mà bạn từng tưởng tượng qua phim ảnh giờ đây gõ cửa thật, len qua khe cửa sổ, bám vào ngón tay và làm sống mũi cay xè. Với rất nhiều người Việt vừa đặt chân tới Mỹ, mùa đông đầu tiên không chỉ là chuyện thời tiết, mà là một bài học sống động về việc thích nghi với một vùng đất hoàn toàn mới. Bài viết này được viết ra để bạn không phải loay hoay, run rẩy và lúng túng như nhiều người đi trước đã từng trải qua.
Hiểu đúng về cái lạnh ở Mỹ
Điều đầu tiên cần nhớ là nước Mỹ rất rộng, và mùa đông ở mỗi nơi lại khác nhau hoàn toàn. Nếu bạn ở California hay vùng phía Nam như Texas, Florida, mùa đông có thể chỉ se lạnh và đôi khi mưa. Nhưng nếu bạn sống ở vùng Đông Bắc, Trung Tây hay những bang gần biên giới Canada, cái lạnh có thể xuống dưới 0 độ trong nhiều tuần liền, kèm theo tuyết rơi dày và gió buốt.
Người Việt mình quen với khí hậu nhiệt đới, nên thường đánh giá thấp mức độ khắc nghiệt của mùa đông xứ lạnh. Đừng nghĩ "lạnh thì mặc thêm áo là xong". Cái lạnh khô ở đây khác hẳn cái lạnh ẩm ở miền Bắc Việt Nam, nó có thể gây nứt nẻ da, khô họng, thậm chí nguy hiểm nếu bạn ở ngoài trời quá lâu mà không che chắn đủ. Việc đầu tiên bạn nên làm là tìm hiểu xem khu vực mình ở thuộc vùng khí hậu nào, mùa đông thường kéo dài bao lâu và lạnh tới mức nào, để chuẩn bị cho đúng.
Quần áo và giữ ấm: mặc thành nhiều lớp
Bí quyết giữ ấm mà người bản xứ hay truyền tai nhau không phải là mặc một chiếc áo thật dày, mà là mặc nhiều lớp mỏng. Cách này giúp giữ nhiệt tốt hơn và bạn có thể cởi bớt khi vào nhà hoặc lên xe đã bật sưởi. Một bộ trang phục mùa đông cơ bản thường gồm:
- Lớp trong cùng: áo giữ nhiệt (thermal underwear) ôm sát người, loại này bán rất phổ biến và giá phải chăng.
- Lớp giữa: áo len, áo nỉ hoặc áo lông cừu để giữ ấm.
- Lớp ngoài cùng: áo khoác chống gió, chống nước, tốt nhất là loại có mũ trùm đầu.
Đừng quên những phần dễ bị bỏ quên nhưng lại mất nhiệt nhanh nhất: đầu, tai, cổ, bàn tay và bàn chân. Một chiếc mũ len, khăn quàng, găng tay và tất dày là những thứ nhỏ nhưng tạo ra khác biệt rất lớn. Về giày, bạn cần một đôi bốt chống trượt, không thấm nước để đi trên tuyết và mặt đường đóng băng. Đôi dép hay giày vải mỏng quen thuộc sẽ khiến bạn ngã hoặc ướt lạnh cả ngày.
Kinh nghiệm thực tế: đừng mua sắm quá nhiều ngay khi mới sang. Hãy hỏi người quen đi trước, tìm các cửa hàng đồ cũ (thrift store) hoặc đợi mùa giảm giá. Đồ mùa đông tốt thường không rẻ, nhưng cũng không cần mua loại đắt nhất mới đủ ấm.
Ngôi nhà của bạn cũng cần chuẩn bị
Giữ ấm cho cơ thể thôi chưa đủ, nơi ở của bạn cũng phải sẵn sàng cho mùa đông. Nếu bạn thuê nhà hoặc căn hộ, hãy tìm hiểu xem hệ thống sưởi (heater) hoạt động ra sao và ai chịu trách nhiệm sửa chữa nếu hỏng. Nhiều người Việt mới sang không biết cách chỉnh bộ điều nhiệt (thermostat) trên tường, dẫn đến vừa lạnh vừa tốn tiền điện vô lý.
Một vài việc nên làm trước khi cái lạnh thật sự ập đến:
- Kiểm tra các khe cửa sổ, cửa ra vào xem có lọt gió không. Băng keo dán khe hở hoặc miếng chặn cửa rất rẻ mà hiệu quả.
- Tìm hiểu cách hệ thống sưởi vận hành để dùng tiết kiệm, vì hóa đơn sưởi mùa đông có thể cao bất ngờ.
- Nếu khu vực bạn ở lạnh sâu, hỏi chủ nhà về việc bảo vệ đường ống nước khỏi đóng băng, vì ống nước vỡ là rắc rối lớn.
Bạn cũng nên chuẩn bị một ít đồ dùng cơ bản phòng khi mất điện do bão tuyết: đèn pin, pin dự phòng, chăn ấm và một ít thực phẩm khô. Đây không phải là chuyện hiếm gặp ở những vùng có tuyết lớn.
Đi lại an toàn trong mùa tuyết
Lái xe trên đường trơn tuyết là một kỹ năng hoàn toàn mới với người mới sang. Mặt đường đóng băng mỏng và trong suốt, gần như không nhìn thấy, là thứ nguy hiểm bậc nhất. Nếu bạn lái xe, hãy lái thật chậm, giữ khoảng cách xa hơn bình thường, phanh từ từ và tránh các thao tác đột ngột. Nhiều nơi yêu cầu hoặc khuyến khích dùng lốp mùa đông, bạn nên tìm hiểu quy định địa phương và lời khuyên từ người sống lâu năm ở đó.
Hãy tập thói quen cào tuyết và phá băng trên kính xe trước khi khởi hành, và để sẵn trong xe một bộ cào tuyết, găng tay, chai nước rửa kính chịu lạnh. Nếu bạn đi bộ hoặc dùng phương tiện công cộng, hãy bước chậm và để ý mặt đất đóng băng quanh lề đường, bậc thềm. Một cú trượt ngã trên băng có thể gây chấn thương nghiêm trọng.
Chăm sóc sức khỏe và tinh thần
Mùa đông không chỉ thử thách cơ thể mà còn cả tinh thần. Da bạn sẽ khô và nứt nẻ vì không khí lạnh khô và hệ thống sưởi, nên hãy chuẩn bị kem dưỡng ẩm, son dưỡng môi và uống đủ nước dù không thấy khát. Cúm và cảm lạnh cũng phổ biến hơn vào mùa này, vì vậy giữ ấm, ăn uống đầy đủ và nghỉ ngơi hợp lý là cách bảo vệ bản thân tốt nhất. Nếu cần tiêm phòng hay khám bệnh, bạn nên tìm hiểu hệ thống y tế và bảo hiểm ở nơi mình sống.
Điều ít người nói tới là nỗi buồn mùa đông. Ngày ngắn lại, trời tối sớm, ít ánh nắng, cộng với cảm giác xa nhà có thể khiến nhiều người mới sang cảm thấy cô đơn, uể oải, nhớ quê da diết. Đây là điều hoàn toàn bình thường. Hãy cố gắng ra ngoài đón ánh sáng ban ngày khi có thể, giữ liên lạc với gia đình ở Việt Nam, kết nối với cộng đồng người Việt quanh mình, và đừng ngại tìm tới các hoạt động chung để vơi bớt cảm giác lạc lõng.
Biến mùa đông thành kỷ niệm đẹp
Sau tất cả những lo toan chuẩn bị, đừng quên rằng mùa đông đầu tiên cũng là một trải nghiệm đáng nhớ. Lần đầu nhìn tuyết rơi, lần đầu nặn người tuyết với con cái, lần đầu cảm nhận không khí ấm cúng trong nhà khi ngoài trời trắng xóa, đó là những điều mà người ở quê nhà không dễ gì có được. Nhiều gia đình Việt còn tận dụng mùa này để quây quần nấu những món nóng hổi, làm lẩu, nấu phở, và cùng nhau trải qua dịp lễ cuối năm theo cách riêng của mình.
Hãy xem việc thích nghi với cái lạnh như một cột mốc trưởng thành trong hành trình định cư. Vượt qua được mùa đông đầu tiên, bạn sẽ thấy mình bản lĩnh và tự tin hơn rất nhiều cho những mùa sau.
Lời kết
Mùa đông đầu tiên ở Mỹ có thể khiến bạn choáng ngợp, nhưng chỉ cần chuẩn bị đúng cách, từ quần áo, nhà cửa, việc đi lại cho tới sức khỏe và tinh thần, bạn hoàn toàn có thể vượt qua một cách nhẹ nhàng. Đừng ngại hỏi những người đi trước, vì cộng đồng người Việt ở Mỹ luôn sẵn lòng sẻ chia kinh nghiệm. Cái lạnh rồi sẽ qua, tuyết rồi sẽ tan, và khi mùa xuân đầu tiên đến, bạn sẽ nhận ra mình đã thật sự bắt đầu bén rễ trên vùng đất mới. Chúc bạn và gia đình một mùa đông ấm áp, bình an và đầy ắp những kỷ niệm đẹp.