Ngày còn ở Việt Nam, hầu như ai trong chúng ta cũng từng nghe câu nói quen thuộc: "Sang Mỹ là sướng, là đổi đời." Hình ảnh nước Mỹ trong tâm trí nhiều người là những căn nhà rộng có sân vườn, xe hơi đậu trước cửa, siêu thị đầy ắp hàng hóa và một cuộc sống nhẹ nhàng, dư dả. Nhưng khi đã thực sự đặt chân xuống sân bay, kéo va li đi qua cửa hải quan và bắt đầu những ngày đầu tiên trên đất khách, không ít người mới nhận ra rằng câu chuyện thực tế phức tạp hơn rất nhiều so với những gì mình từng tưởng tượng.

Vậy sống ở Mỹ có thực sự "sướng" hơn Việt Nam như nhiều người vẫn nghĩ? Câu trả lời, thành thật mà nói, không phải là "có" hay "không" tuyệt đối. Nó phụ thuộc vào việc bạn coi trọng điều gì, bạn ở giai đoạn nào của cuộc đời, và quan trọng nhất là bạn định nghĩa hai chữ "sướng" như thế nào.

Cái "sướng" về vật chất và môi trường sống

Phải công bằng mà nói, ở Mỹ có nhiều điều khiến cuộc sống dễ chịu hơn. Không khí ở phần lớn các khu vực trong lành, đường sá rộng rãi, hạ tầng công cộng được đầu tư bài bản. Đi vào công viên, thư viện, hay khu vui chơi cho trẻ em, bạn thường thấy mọi thứ sạch sẽ và miễn phí hoặc rất rẻ.

Hàng hóa tiêu dùng, đặc biệt là thực phẩm và đồ điện tử, nhìn chung phong phú và có chất lượng ổn định. Một người lao động bình thường, nếu chịu khó, vẫn có thể mua được xe, thuê được nhà tươm tất và lo cho con cái ăn học. Những tiện ích như nước sạch uống được tại vòi, hệ thống xử lý rác, hay dịch vụ cứu hỏa, cứu thương phản ứng nhanh là những thứ mà ở đây người ta xem là điều hiển nhiên.

Với nhiều gia đình, cái "sướng" lớn nhất nằm ở tương lai của con cái. Hệ thống giáo dục công lập miễn phí, nhiều cơ hội học bổng và một xã hội tôn trọng sự đa dạng khiến không ít cha mẹ cảm thấy sự hy sinh của mình là xứng đáng.

Nhưng cái giá phải trả cũng không hề nhỏ

Đổi lại những tiện nghi đó là một guồng quay mà nhiều người Việt mới sang phải mất một thời gian dài mới quen được. Ở Mỹ, gần như mọi thứ đều xoay quanh chữ "bill" - hóa đơn. Tiền nhà, tiền điện, tiền nước, tiền bảo hiểm xe, tiền internet, tiền điện thoại... tất cả đều đến đều đặn hằng tháng và không chờ đợi ai.

Chi phí y tế là nỗi lo thường trực. Tùy tiểu bang và tùy loại bảo hiểm bạn có, một lần khám bệnh hay một ca cấp cứu có thể là khoản tiền khiến nhiều người giật mình. Đây là lý do bạn nên dành thời gian tìm hiểu kỹ về bảo hiểm y tế và các chương trình hỗ trợ tại địa phương ngay khi mới sang, thay vì để đến lúc cần mới luống cuống.

Nhịp sống ở Mỹ cũng nhanh và sòng phẳng. Người ta đi làm đúng giờ, về nhà lo việc nhà, cuối tuần chợ búa dọn dẹp. Cái cảnh tối tối tụ tập hàng xóm uống trà, hay tạt qua nhà bạn bè ăn cơm không hẹn trước như ở quê nhà gần như không còn. Sự riêng tư được tôn trọng tuyệt đối, nhưng đi kèm với nó đôi khi là cảm giác cô đơn rất thật.

Nỗi cô đơn ít ai nói đến

Nhiều người trẻ khỏe khi mới sang thấy mọi thứ ổn, vì họ bận học, bận làm, bận xoay xở. Nhưng với người lớn tuổi đi theo con cái, sự thay đổi này có thể nặng nề. Không biết tiếng, không tự lái xe, không có bạn bè cùng thế hệ ở gần, nhiều ông bà cả ngày chỉ quanh quẩn trong nhà chờ con cháu đi làm, đi học về.

Đây là điều mà những hình ảnh "nước Mỹ giàu đẹp" trên mạng xã hội ít khi nhắc tới. Cái "sướng" về vật chất đôi khi không bù đắp được khoảng trống về tinh thần, nhất là khi ta xa rời mạng lưới họ hàng, làng xóm đã gắn bó cả đời.

Làm việc nhiều hơn, nhưng được trả công xứng đáng hơn

Một điểm khác biệt rõ rệt là quan hệ giữa công sức bỏ ra và phần thưởng nhận được. Ở Mỹ, nếu bạn chịu khó làm việc, đặc biệt là những công việc tay chân hay dịch vụ, thu nhập thường đủ để có một cuộc sống ổn định. Sức lao động được định giá rõ ràng và được pháp luật bảo vệ.

Tuy nhiên, "làm nhiều hưởng nhiều" cũng có nghĩa là bạn phải thực sự lao động chăm chỉ. Không ít người Việt sang đây làm cùng lúc hai, ba công việc, đứng nhiều giờ liền trong tiệm nail, nhà hàng hay nhà máy. Cái mệt mỏi về thể chất là có thật. Sự thoải mái mà nhiều người hình dung thật ra phải đánh đổi bằng rất nhiều mồ hôi trong những năm đầu.

  • Ưu điểm: Cơ hội việc làm đa dạng, thu nhập tương xứng với nỗ lực, ít bị phân biệt khi xin việc lao động phổ thông.
  • Thách thức: Áp lực tự lo cho bản thân cao, ít có sự "giúp đỡ ngầm" từ quan hệ thân quen như ở Việt Nam, rào cản ngôn ngữ ở giai đoạn đầu.

Hai chữ "sướng" tùy thuộc vào cách bạn nhìn

Sau một thời gian sống ở cả hai nơi, nhiều người nhận ra rằng so sánh Mỹ và Việt Nam giống như so sánh hai món ăn khác nhau, mỗi món có cái ngon riêng.

Nếu bạn coi trọng sự ngăn nắp, môi trường trong lành, cơ hội cho con cái và một hệ thống vận hành minh bạch, thì Mỹ có thể cho bạn cảm giác "sướng" theo nghĩa an tâm và bền vững. Nhưng nếu thứ bạn cần là sự ấm áp của tình thân kề cận, đồ ăn đậm đà hương vị quê nhà ở ngay đầu ngõ, và cái náo nhiệt thân thuộc của phố phường Việt Nam, thì có lẽ bạn sẽ thấy nhớ và chạnh lòng nhiều.

Điều đáng nói là: phần lớn những ai sống lâu ở Mỹ và thấy hài lòng đều là những người đã chủ động hòa nhập. Họ học tiếng, tìm hiểu cách thức xã hội vận hành, kết nối với cộng đồng người Việt địa phương, tham gia nhà thờ, chùa, hội đồng hương hay các nhóm cha mẹ ở trường con. Chính những kết nối đó đã lấp đầy khoảng trống tinh thần mà tiền bạc không mua được.

Vài lời khuyên cho người mới sang

Nếu bạn đang chuẩn bị hoặc vừa mới đặt chân tới Mỹ, đừng để những kỳ vọng quá màu hồng khiến bạn hụt hẫng. Một vài điều giản dị sau có thể giúp bạn dễ thở hơn trong giai đoạn đầu:

  • Chấp nhận rằng những năm đầu sẽ vất vả. Đây là giai đoạn "lót nền", không phải bức tranh cả đời.
  • Học tiếng Anh càng sớm càng tốt, dù chỉ là những câu giao tiếp cơ bản. Nó mở ra rất nhiều cánh cửa.
  • Tìm hiểu kỹ về bảo hiểm y tế, ngân hàng và cách xây dựng lịch sử tín dụng. Nên tham khảo các quy định địa phương vì mỗi nơi mỗi khác.
  • Kết nối với cộng đồng người Việt quanh nơi mình ở để có chỗ dựa khi cần.
  • Đừng quên chăm sóc đời sống tinh thần của người lớn tuổi trong gia đình. Một cuộc gọi video về quê, một buổi đi chùa hay đi chợ Việt cũng có thể giúp họ vui hơn rất nhiều.

Lời kết

Vậy sống ở Mỹ có sướng hơn Việt Nam không? Câu trả lời thật lòng là: Mỹ không phải thiên đường, và Việt Nam cũng chẳng phải nơi để ta quay lưng. Mỗi nơi có cái được và cái mất riêng. Cái "sướng" thực sự không nằm ở chỗ bạn đang đứng trên mảnh đất nào, mà ở chỗ bạn có chấp nhận thực tế, chịu khó thích nghi và biết trân trọng những gì mình đang có hay không.

Rất nhiều người Việt đã xây dựng được cuộc sống tử tế, hạnh phúc trên đất Mỹ, không phải vì nơi đây dễ dàng, mà vì họ đã đủ kiên nhẫn và bản lĩnh để biến nó thành nhà. Và biết đâu, sau tất cả, cái "sướng" lớn nhất lại chính là cảm giác mình đã tự đứng vững được trên đôi chân của chính mình, ở một nơi cách quê hương cả nửa vòng trái đất.