Trong những bữa cơm gia đình của người Việt xa xứ, có một câu hỏi cứ trở đi trở lại mỗi khi nhắc tới chuyện đoàn tụ: "Khi nào mới bảo lãnh được anh chị em mình sang?" Đó là nỗi mong mỏi rất thật, rất con người. Sau bao năm vất vả ổn định cuộc sống ở Mỹ, nhiều người bắt đầu nghĩ tới chuyện kéo những người thân ruột thịt còn lại ở Việt Nam sang sống gần mình. Bài viết này không thay thế cho tư vấn pháp lý, mà chỉ là một bản đồ tổng quan, giúp bạn hình dung con đường bảo lãnh anh chị em ra sao, để bạn bước đi với tâm thế chuẩn bị kỹ lưỡng và bình tĩnh.

Ai có quyền đứng ra bảo lãnh anh chị em?

Trước hết, cần hiểu rằng không phải ai cũng được phép bảo lãnh anh chị em ruột sang Mỹ định cư. Theo cách hiểu chung, người đứng ra bảo lãnh diện này phải là công dân Hoa Kỳ, đã có quốc tịch, và đủ tuổi trưởng thành theo quy định. Thường trú nhân (người có thẻ xanh) không nằm trong nhóm được bảo lãnh anh chị em, đây là điểm rất nhiều người nhầm lẫn.

Vì vậy, nếu bạn mới có thẻ xanh và đang ấp ủ chuyện đón anh chị em sang, bước đầu tiên thường là hoàn tất quá trình nhập tịch cho chính mình. Khi đã là công dân, bạn mới mở ra được cánh cửa bảo lãnh này. Mối quan hệ "anh chị em" ở đây cũng cần được hiểu cho đúng: có thể là anh chị em cùng cha cùng mẹ, cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha, hoặc anh chị em qua quan hệ con nuôi hợp pháp trong những điều kiện nhất định. Mỗi trường hợp lại đòi hỏi cách chứng minh quan hệ huyết thống hơi khác nhau.

Diện bảo lãnh anh chị em nằm ở đâu trong hệ thống?

Hệ thống di trú Mỹ chia các diện bảo lãnh thân nhân thành nhiều nhóm ưu tiên. Anh chị em của công dân Hoa Kỳ thuộc nhóm có mức ưu tiên thấp hơn so với vợ chồng, con cái nhỏ hay cha mẹ. Điều này dẫn tới một thực tế mà bạn cần chuẩn bị tinh thần từ sớm: thời gian chờ đợi cho diện anh chị em thường rất dài, có thể kéo dài nhiều năm.

Lý do nằm ở hạn ngạch. Mỗi năm chỉ có một số lượng nhất định visa được cấp cho từng diện, từng quốc gia, nên hồ sơ xếp hàng theo thứ tự. Con số chính xác về thời gian chờ thay đổi theo từng thời điểm và được cập nhật định kỳ. Bạn nên tự kiểm tra lịch chiếu khán (bảng cập nhật ngày ưu tiên) trên trang chính thức của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ để biết hồ sơ của mình đang ở đâu trong hàng, thay vì tin vào những lời đồn đoán "năm nay nhanh hơn năm ngoái".

Các bước cơ bản trong hồ sơ bảo lãnh

Dù mỗi hồ sơ có chi tiết riêng, quy trình chung thường đi qua mấy chặng sau đây. Hãy hình dung nó như một hành trình nhiều ga, mỗi ga cần kiên nhẫn.

  • Nộp đơn bảo lãnh. Người công dân Hoa Kỳ nộp đơn xin bảo lãnh thân nhân lên Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS), kèm theo các giấy tờ chứng minh quan hệ anh chị em và tư cách công dân của mình.
  • Chờ đơn được chấp thuận. USCIS xem xét hồ sơ. Nếu hợp lệ, đơn được duyệt và mốc "ngày ưu tiên" của bạn được ghi nhận, đây chính là vị trí xếp hàng của hồ sơ.
  • Chờ tới lượt theo lịch chiếu khán. Đây là giai đoạn dài nhất và đòi hỏi nhiều kiên nhẫn nhất, khi hồ sơ nằm trong hàng đợi cho tới khi ngày ưu tiên "đến lượt".
  • Hoàn tất thủ tục cấp visa. Khi tới lượt, người được bảo lãnh ở Việt Nam thường làm thủ tục qua Trung tâm Visa Quốc gia và phỏng vấn tại Lãnh sự quán Hoa Kỳ, nộp các giấy tờ cá nhân, khám sức khỏe và chứng minh tài chính bảo trợ.

Mỗi chặng đều có biểu mẫu, lệ phí và yêu cầu giấy tờ riêng. Vì những con số phí và tên mẫu đơn có thể thay đổi theo thời gian, bạn nên đối chiếu trực tiếp với hướng dẫn mới nhất trên trang USCIS thay vì dựa vào trí nhớ hay thông tin cũ truyền tai nhau.

Chuẩn bị giấy tờ chứng minh quan hệ

Trái tim của một hồ sơ bảo lãnh anh chị em chính là việc chứng minh hai người thực sự là anh chị em ruột. Nghe thì đơn giản, nhưng với nhiều gia đình Việt, giấy tờ cũ thất lạc, sai chính tả tên, hoặc khai sinh trễ là chuyện rất phổ biến. Vì thế, càng chuẩn bị sớm và cẩn thận, hồ sơ càng đỡ trục trặc.

Những loại giấy tờ thường được nhắc tới gồm giấy khai sinh của cả hai người để cho thấy có chung cha hoặc chung mẹ, các giấy tờ liên quan tới cha mẹ, và đôi khi là những bằng chứng bổ sung khi hồ sơ gốc không đầy đủ. Trong một số trường hợp, cơ quan di trú có thể yêu cầu thêm bằng chứng để củng cố quan hệ huyết thống. Nếu giấy tờ của bạn có sai sót, đừng hoảng; hãy tìm cách xin cấp lại hoặc bổ chính tại cơ quan hộ tịch ở Việt Nam, và lưu lại bản dịch thuật công chứng đầy đủ.

Vấn đề tài chính và người đồng bảo trợ

Một điểm quan trọng mà nhiều người chỉ nhận ra ở giai đoạn cuối là yêu cầu chứng minh tài chính. Người bảo lãnh thường phải cam kết bảo trợ tài chính cho người thân được bảo lãnh, để chứng minh rằng người mới sang sẽ không trở thành gánh nặng cho phúc lợi công. Mức thu nhập tối thiểu được tính dựa trên chuẩn nghèo của liên bang, thay đổi theo từng năm và theo số người trong gia đình, nên bạn cần tra cứu con số áp dụng vào thời điểm hồ sơ tới giai đoạn này.

Nếu thu nhập của bạn chưa đạt mức yêu cầu, vẫn có giải pháp: tìm người đồng bảo trợ, thường là người thân hoặc bạn bè là công dân hoặc thường trú nhân, có thu nhập đủ và sẵn lòng đứng tên cùng cam kết. Đây là chuyện hết sức bình thường và hợp pháp, miễn là mọi giấy tờ được khai báo trung thực.

Những lưu ý thực tế và cạm bẫy nên tránh

Vì hành trình này dài và nhiều giấy tờ, nó cũng là mảnh đất màu mỡ cho những lời hứa hẹn không thực tế. Hãy ghi nhớ vài điều sau để giữ cho mình tỉnh táo.

  • Cảnh giác với dịch vụ hứa "chắc chắn đậu" hoặc "đi tắt nhanh hơn". Không một cá nhân hay công ty nào có thể bảo đảm kết quả hồ sơ di trú, càng không thể rút ngắn hàng đợi theo hạn ngạch. Lời hứa nào nghe quá hấp dẫn thì càng nên dè chừng.
  • Luôn cập nhật thông tin liên lạc. Vì hồ sơ chờ rất lâu, người bảo lãnh đổi địa chỉ, đổi tình trạng hôn nhân, hay không may qua đời đều có thể ảnh hưởng tới hồ sơ. Hãy thông báo thay đổi kịp thời cho cơ quan di trú.
  • Giữ bản sao mọi thứ. Mỗi lá thư, mỗi biên nhận, mỗi mã số hồ sơ đều quý. Một bộ hồ sơ được sắp xếp gọn gàng sẽ cứu bạn rất nhiều phiền toái về sau.
  • Khai báo trung thực tuyệt đối. Mọi thông tin gian dối, dù nhỏ, đều có thể khiến cả hồ sơ đổ vỡ và để lại hậu quả nặng nề. Sự thật luôn là nền móng an toàn nhất.

Nếu hồ sơ của bạn phức tạp, ví dụ giấy tờ thất lạc, quan hệ anh chị em qua con nuôi, hay có tình tiết đặc biệt, việc tham khảo một luật sư di trú uy tín là khoản đầu tư đáng giá. Một người am hiểu pháp luật có thể giúp bạn tránh những sai sót khiến phải làm lại từ đầu.

Lời kết

Bảo lãnh anh chị em sang Mỹ là một hành trình của sự kiên nhẫn nhiều hơn là của tốc độ. Sẽ có những năm tháng dài chờ đợi, những lần kiểm tra lịch chiếu khán mà chẳng thấy nhúc nhích, và đôi lúc cảm giác như mọi thứ đứng yên. Nhưng nếu bạn chuẩn bị giấy tờ ngay từ sớm, khai báo trung thực, và luôn đối chiếu thông tin với nguồn chính thống như USCIS và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, thì bạn đã làm đúng phần việc của mình. Phần còn lại là thời gian. Hãy nhớ rằng những con số về phí, mẫu đơn và thời gian xử lý đều có thể thay đổi, nên đừng ngại kiểm tra lại trước mỗi bước, và đừng ngần ngại tìm tới luật sư khi cần. Ngày đoàn tụ, dù tới muộn, vẫn xứng đáng với từng tờ giấy bạn đã gìn giữ trên suốt chặng đường này.