Trong cộng đồng người Việt ở Mỹ, hiếm có câu chuyện nào được nhắc nhiều bằng chuyện bảo lãnh người bạn đời từ Việt Nam sang đoàn tụ. Có người đã chờ vợ, chờ chồng suốt mấy mùa Tết, có người mới cưới xong là tất tả tìm hiểu giấy tờ. Bảo lãnh diện hôn phối nghe thì quen tai, nhưng khi bắt tay vào làm mới thấy có vô vàn chi tiết dễ khiến người ta hoang mang. Bài viết này xin chia sẻ một cái nhìn tổng quan, dễ hiểu, theo hướng kinh nghiệm của người đi trước, để bạn hình dung được hành trình phía trước thay vì hoảng hốt trước cả núi thuật ngữ.

Diện hôn phối là gì và ai có thể đứng ra bảo lãnh

Nói một cách giản dị, bảo lãnh diện hôn phối là việc một người đang sống hợp pháp tại Mỹ làm hồ sơ để đưa vợ hoặc chồng của mình sang định cư. Người đứng ra bảo lãnh thường là công dân Mỹ hoặc thường trú nhân (người có thẻ xanh), và mỗi nhóm sẽ có những điều kiện cũng như lộ trình hơi khác nhau. Công dân Mỹ thường được xếp vào nhóm ưu tiên hơn, trong khi thường trú nhân có thể phải chờ đợi lâu hơn tùy thời điểm và tùy chính sách hiện hành.

Điều quan trọng nhất, và cũng là điều cơ quan di trú soi kỹ nhất, là cuộc hôn nhân phải có thật. Không phải hôn nhân vì giấy tờ, không phải dàn xếp để lấy thẻ xanh. Đây là điểm mà nhiều cặp đôi thật lòng yêu nhau vẫn bị làm khó, đơn giản vì họ không chuẩn bị đủ bằng chứng chứng minh tình cảm và đời sống chung. Vì vậy ngay từ đầu, hãy nghĩ tới việc lưu giữ kỷ niệm và giấy tờ chứng minh mối quan hệ một cách tự nhiên.

Các bước tổng quát trong quá trình bảo lãnh

Hành trình bảo lãnh thường đi qua nhiều chặng nối tiếp nhau, và mỗi chặng do một cơ quan khác nhau phụ trách. Dưới đây là khung tổng quát, còn tên cụ thể của từng mẫu đơn thì bạn nên tra cứu trực tiếp trên trang chính thức để có thông tin cập nhật nhất.

  • Nộp hồ sơ bảo lãnh: Người ở Mỹ mở hồ sơ với Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS) để xác lập mối quan hệ vợ chồng.
  • Chờ xét duyệt hồ sơ: Cơ quan di trú xem xét và quyết định chấp thuận quan hệ bảo lãnh hay yêu cầu bổ sung.
  • Chuyển sang trung tâm thị thực hoặc xử lý điều chỉnh: Tùy người được bảo lãnh đang ở Việt Nam hay đã có mặt hợp pháp tại Mỹ, hồ sơ sẽ đi theo hướng phỏng vấn ở lãnh sự hoặc điều chỉnh tình trạng ngay tại Mỹ.
  • Phỏng vấn: Người được bảo lãnh tham dự buổi phỏng vấn, mang theo giấy tờ và bằng chứng về cuộc hôn nhân.
  • Nhận kết quả và nhập cảnh hoặc nhận thẻ: Nếu được chấp thuận, người phối ngẫu sẽ được cấp thị thực để sang Mỹ hoặc nhận quy chế thường trú.

Nghe thì mạch lạc, nhưng thực tế mỗi bước đều có thể kéo dài và đòi hỏi sự kiên nhẫn. Thời gian xử lý thay đổi theo từng giai đoạn, từng diện, từng khối lượng hồ sơ mà cơ quan đang tồn đọng, nên không ai có thể hứa chắc với bạn một mốc thời gian cố định.

Chuẩn bị giấy tờ và bằng chứng mối quan hệ

Đây là phần mà người trong cuộc hay than thở nhất, vì giấy tờ tưởng đơn giản mà lại lắt nhắt. Nhìn chung, bạn sẽ cần các loại giấy tờ tùy thân, giấy đăng ký kết hôn hợp lệ, giấy tờ chứng minh tình trạng pháp lý của người bảo lãnh, cùng với bằng chứng về đời sống vợ chồng. Một số thứ thường được nhắc tới gồm:

  • Giấy tờ pháp lý: hộ chiếu, giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, và nếu từng ly hôn thì cần giấy tờ chứng minh đã chấm dứt hôn nhân trước đó.
  • Bằng chứng mối quan hệ thật: hình ảnh chung qua các giai đoạn, tin nhắn, lịch sử liên lạc, vé máy bay những lần thăm nhau, tài khoản chung, hợp đồng thuê nhà đứng tên cả hai nếu có.
  • Giấy tờ tài chính của người bảo lãnh: để chứng minh khả năng đảm bảo cho người được bảo lãnh không trở thành gánh nặng xã hội.

Bạn nên sắp xếp các bằng chứng theo dòng thời gian, gọn gàng và trung thực. Đừng cố tạo dựng những thứ không có thật, vì cán bộ xét duyệt rất giàu kinh nghiệm và một chi tiết gượng gạo có thể khiến cả hồ sơ bị nghi ngờ. Danh sách giấy tờ chính xác có thể thay đổi tùy thời điểm và tùy nơi xử lý, nên hãy luôn đối chiếu với hướng dẫn mới nhất trên trang chính thức.

Chi phí, lệ phí và những điều nên lường trước

Một câu hỏi quen thuộc là "tốn bao nhiêu tiền". Thành thật mà nói, không nên tin vào bất kỳ con số cố định nào nghe truyền miệng, bởi các mức lệ phí được điều chỉnh theo từng đợt và tùy loại thủ tục. Ngoài lệ phí nộp hồ sơ, bạn có thể phát sinh thêm chi phí khám sức khỏe, dịch thuật công chứng giấy tờ, đi lại để phỏng vấn, và đôi khi là phí luật sư nếu bạn chọn nhờ trợ giúp. Cách an toàn nhất là vào trang chính thức của cơ quan di trú để xem biểu phí hiện hành ngay trước khi nộp, vì con số bạn đọc được hôm nay có thể đã khác vào năm sau.

Hãy chuẩn bị tâm lý rằng đây là một khoản đầu tư về cả tiền bạc lẫn thời gian và cảm xúc. Nhiều cặp đôi chia sẻ rằng phần mệt mỏi nhất không phải là tiền, mà là sự chờ đợi và những lúc hồ sơ bị yêu cầu bổ sung khiến họ lo lắng không yên.

Buổi phỏng vấn và cách giữ bình tĩnh

Phỏng vấn là khoảnh khắc nhiều người hồi hộp nhất. Cán bộ có thể hỏi về cách hai người quen nhau, về sinh hoạt hằng ngày, về gia đình hai bên, đôi khi là những chi tiết rất đời thường. Mục đích không phải để làm khó, mà để xác nhận đây là một cuộc hôn nhân thật. Lời khuyên chân thành từ những người đã trải qua là: trả lời trung thực, bình tĩnh, không học thuộc lòng theo kiểu trả bài. Khi hai người thật sự sống cùng nhau và hiểu nhau, những câu hỏi đó tự khắc dễ trả lời.

Nếu có khác biệt về ngôn ngữ, hãy tìm hiểu trước về việc hỗ trợ thông dịch tại nơi phỏng vấn. Và nếu chẳng may bị yêu cầu bổ sung giấy tờ sau buổi phỏng vấn, đừng vội nghĩ là hỏng; rất nhiều hồ sơ vẫn được chấp thuận sau khi cung cấp thêm bằng chứng đầy đủ.

Cảnh giác với những lời hứa "chắc đậu"

Trong cộng đồng, không thiếu những lời mời gọi kiểu "bao đậu", "có người quen bên trong", "đóng tiền là xong". Bạn nên hết sức thận trọng. Không một dịch vụ nào có thể bảo đảm chắc chắn kết quả hồ sơ di trú, vì quyết định cuối cùng thuộc về cơ quan thẩm quyền của Mỹ. Những lời hứa quá hấp dẫn thường đi kèm rủi ro mất tiền, thậm chí khiến hồ sơ của bạn vướng rắc rối.

Nếu thấy hồ sơ phức tạp, có yếu tố từng bị từ chối trước đây, từng vi phạm về cư trú, hoặc có tình huống đặc biệt, thì việc tìm tới một luật sư di trú uy tín là khoản đáng cân nhắc. Một người tư vấn có giấy phép hành nghề sẽ giúp bạn hiểu đúng tình huống của riêng mình, điều mà một bài viết tổng quan như thế này không thể thay thế.

Lời kết

Bảo lãnh người bạn đời sang Mỹ là một hành trình dài, đôi khi mệt mỏi, nhưng đích đến là được cùng nhau bắt đầu một cuộc sống mới trên đất khách. Hãy đi từng bước một, giữ giấy tờ ngăn nắp, trung thực trong mọi khai báo, và đừng để sự nóng ruột đẩy bạn vào tay những dịch vụ hứa hẹn viển vông. Quan trọng nhất, mọi thông tin về mẫu đơn, lệ phí và thời gian xử lý đều có thể thay đổi, nên bạn hãy luôn kiểm chứng trực tiếp trên trang chính thức của Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ hoặc tham khảo luật sư di trú đáng tin cậy. Chúc gia đình bạn sớm có ngày đoàn tụ trọn vẹn, ấm áp như những gì hai người từng mong đợi.