Có những chuyến đi tưởng chỉ vài tuần rồi về, nhưng rồi vì công việc, vì gia đình, vì chuyện sức khỏe của cha mẹ ở quê nhà, mà kéo dài thành mấy tháng, thậm chí hơn một năm. Với người có thẻ xanh hay đang trong quá trình hoàn thiện giấy tờ ở Mỹ, mỗi lần rời khỏi đất Mỹ lâu ngày đều kéo theo một nỗi lo âm ỉ: liệu lúc quay lại, mình có vào được suôn sẻ hay không? Câu hỏi nghe đơn giản nhưng đằng sau nó là cả một mớ thủ tục, giấy tờ và những nguyên tắc mà nếu không nắm rõ, người ta rất dễ rơi vào tình huống khó xử ngay tại cửa khẩu.

Bài viết này không thay thế cho lời tư vấn của luật sư di trú, cũng không phải là văn bản pháp lý chính thức. Đây chỉ là phần chia sẻ mang tính tham khảo, gom góp từ kinh nghiệm và hiểu biết chung trong cộng đồng, để bà con mình hình dung được bức tranh tổng thể trước khi đi sâu vào từng trường hợp cụ thể.

Vì sao đi khỏi Mỹ quá lâu lại thành chuyện lớn

Điều nhiều người chưa để ý là tấm thẻ xanh không đơn thuần là một loại giấy phép cho phép bạn đi ra đi vào nước Mỹ tùy thích. Về bản chất, nó gắn liền với ý định thường trú tại Mỹ. Khi một người rời khỏi nước Mỹ trong một khoảng thời gian dài, cơ quan chức năng tại cửa khẩu có thể đặt câu hỏi rằng người đó có còn thật sự coi Mỹ là nơi cư trú chính của mình hay không.

Nói cách khác, vấn đề không nằm ở chỗ bạn vắng mặt bao nhiêu ngày một cách máy móc, mà nằm ở chỗ chuyến đi dài đó có bị hiểu là bạn đã từ bỏ ý định thường trú hay không. Một chuyến đi càng kéo dài, càng dễ làm dấy lên nghi ngờ này, và người nhập cảnh có thể được yêu cầu giải trình thêm. Đây là lý do vì sao việc chuẩn bị trước, ngay từ lúc còn ở Mỹ, thường quan trọng hơn nhiều so với việc xoay xở vào phút chót lúc đã ở nước ngoài rồi.

Giấy phép tái nhập cảnh: chuẩn bị trước khi rời đi

Với những ai biết trước rằng mình sẽ phải ở ngoài nước Mỹ trong một thời gian khá dài, có một loại giấy tờ mà cộng đồng thường gọi nôm na là giấy phép tái nhập cảnh (re-entry permit). Mục đích của nó là giúp thể hiện rằng người thường trú không hề có ý định từ bỏ tư cách của mình dù phải đi xa một thời gian.

Điểm mấu chốt cần nhớ ở đây là: loại giấy này thường phải được nộp hồ sơ xin khi bạn còn đang ở trên đất Mỹ. Nhiều người mắc kẹt ở chỗ này vì đến khi đã ra nước ngoài rồi mới nghĩ tới chuyện xin, lúc đó mọi việc trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Vì vậy, nếu bạn đã hình dung được chuyến đi sẽ dài, hãy tìm hiểu sớm.

  • Mẫu đơn, lệ phí và thời gian xử lý cho loại giấy này có thể thay đổi theo từng thời điểm, nên đừng dựa vào con số mà người quen kể lại từ vài năm trước.
  • Một số bước trong quy trình có thể yêu cầu bạn có mặt tại Mỹ để hoàn tất, chẳng hạn việc lấy dấu sinh trắc học, tùy theo quy định hiện hành.
  • Giấy phép loại này có thời hạn nhất định và không phải là tấm bùa đảm bảo chắc chắn được nhập cảnh, nhưng nó là một bằng chứng có giá trị cho ý định quay về.

Để biết mẫu đơn hiện tại, mức phí cập nhật và các bước cụ thể, bạn nên kiểm tra trực tiếp trên trang chính thức của USCIS hoặc hỏi luật sư di trú, vì đây là nơi duy nhất phản ánh đúng quy định ở thời điểm bạn nộp.

Trường hợp đã lỡ ở ngoài Mỹ quá lâu

Cuộc sống không phải lúc nào cũng theo kế hoạch. Có người đi chăm cha mẹ bệnh, có người vướng dịch bệnh, có người gặp chuyện làm ăn dở dang nên không về kịp. Khi thời gian vắng mặt kéo dài hơn dự tính và bạn không kịp chuẩn bị giấy phép tái nhập cảnh, vẫn có những hướng giải quyết, dù phức tạp hơn.

Một hướng mà cộng đồng hay nhắc tới là liên hệ với cơ quan lãnh sự hoặc đại sứ quán Hoa Kỳ tại nước bạn đang ở, để tìm hiểu về thủ tục dành cho người thường trú đã ở ngoài Mỹ quá thời hạn thông thường. Quy trình này đòi hỏi bạn giải trình lý do vắng mặt và chứng minh rằng mối liên hệ của bạn với nước Mỹ vẫn còn nguyên vẹn.

Trong tình huống này, lời khuyên thẳng thắn nhất là: đừng tự xoay xở một mình nếu chuyện đã trở nên phức tạp. Một buổi tư vấn với luật sư di trú có kinh nghiệm thường giúp bạn tránh được những sai sót tốn kém về sau, và họ sẽ đánh giá đúng tình huống cụ thể của bạn thay vì áp dụng công thức chung.

Những giấy tờ nên gom góp để chứng minh mối liên hệ với Mỹ

Dù bạn xin giấy phép trước hay phải giải trình sau, có một điểm chung: bạn cần cho thấy rằng nước Mỹ vẫn là nơi cư trú thật sự của mình. Việc này không dựa vào lời nói, mà dựa vào những bằng chứng cụ thể, càng nhiều và càng nhất quán càng tốt. Một số loại giấy tờ mà bà con thường chuẩn bị bao gồm:

  • Hồ sơ khai thuế tại Mỹ trong thời gian vắng mặt, vì đây là một trong những dấu hiệu được xem trọng.
  • Bằng chứng vẫn duy trì nhà cửa, dù là sở hữu hay thuê, như hợp đồng, hóa đơn điện nước.
  • Tài khoản ngân hàng, thẻ tín dụng vẫn hoạt động tại Mỹ.
  • Mối ràng buộc về gia đình, công việc, hoặc giấy tờ cho thấy bạn vẫn có chỗ làm hay đang chờ trở lại làm việc.
  • Giấy tờ giải thích rõ lý do khiến chuyến đi kéo dài, ví dụ giấy tờ y tế nếu bạn ở lại để chăm người bệnh.

Không có một danh sách cứng nhắc nào áp dụng cho mọi người. Tùy hoàn cảnh, tùy thời điểm, và đôi khi tùy cả người xét hồ sơ, những thứ được coi trọng có thể khác nhau. Vì vậy việc gom góp đa dạng giấy tờ sẽ luôn an toàn hơn là chỉ trông cậy vào một loại.

Khi đứng tại cửa khẩu lúc quay về

Giây phút đứng trước nhân viên kiểm tra nhập cảnh sau một chuyến đi dài thường khiến nhiều người hồi hộp. Hãy nhớ rằng việc bạn bị hỏi thêm vài câu không có nghĩa là bạn đang gặp rắc rối nghiêm trọng. Điều quan trọng là trả lời trung thực, bình tĩnh và nhất quán, đồng thời mang sẵn theo những giấy tờ chứng minh mối liên hệ với Mỹ để có thể trình ra nếu được yêu cầu.

Trong một số trường hợp, người nhập cảnh có thể được mời sang khu vực phỏng vấn riêng để làm rõ thêm. Đây là thủ tục bình thường. Điều bạn nên tránh là khai báo thiếu nhất quán hoặc cố tình giấu giếm lý do vắng mặt, bởi sự thiếu trung thực mới chính là thứ dễ gây bất lợi nhất.

Cảnh giác với những lời hứa "chắc chắn vào được"

Ở đâu có nhu cầu, ở đó có dịch vụ, và không phải dịch vụ nào cũng đáng tin. Cộng đồng mình thỉnh thoảng vẫn nghe những lời chào mời kiểu "bao đậu", "đảm bảo qua cửa khẩu", "lo trọn gói chắc chắn vào được". Xin nói thẳng: không một cá nhân hay văn phòng dịch vụ nào có thể đảm bảo chắc chắn kết quả hồ sơ của bạn, bởi quyết định cuối cùng luôn thuộc về cơ quan chức năng dựa trên từng trường hợp cụ thể.

Hãy thận trọng với những nơi yêu cầu trả phí lớn kèm cam kết kết quả, hoặc khuyên bạn khai báo không đúng sự thật. Một luật sư di trú đàng hoàng sẽ trình bày cho bạn cả khả năng thuận lợi lẫn rủi ro, chứ không vẽ ra một bức tranh chỉ toàn màu hồng.

Vài điều nên ghi nhớ trước khi lên đường

Nếu phải tóm gọn, có mấy điều bà con nên giữ trong đầu mỗi khi biết mình sắp phải xa nước Mỹ một thời gian dài:

  • Lên kế hoạch và tìm hiểu thủ tục sớm, tốt nhất là khi còn ở trên đất Mỹ.
  • Giữ gìn và gom góp giấy tờ chứng minh mối liên hệ với Mỹ một cách đều đặn, đừng đợi tới lúc cần mới chạy đôn chạy đáo.
  • Luôn kiểm chứng thông tin ở nguồn chính thống như USCIS hay trang chính phủ, vì quy định và thủ tục có thể thay đổi theo thời điểm.
  • Khi tình huống phức tạp, hãy hỏi luật sư di trú thay vì nghe theo lời truyền miệng.

Lời kết

Chuyện xa nhà, xa nước Mỹ lâu ngày là điều không ai mong nhưng đôi khi không tránh được. Điều an ủi là phần lớn rắc rối quanh việc tái nhập cảnh đều có thể giảm bớt nếu mình chuẩn bị kỹ và hành xử trung thực. Hãy coi việc giữ giấy tờ, khai thuế, duy trì mối liên hệ với nước Mỹ như một thói quen bình thường, để khi cần bạn không phải lo lắng. Và quan trọng nhất, mỗi hoàn cảnh là một câu chuyện riêng, nên những gì viết ở đây chỉ là tham khảo. Trước bất kỳ quyết định lớn nào, bạn nên kiểm tra thông tin chính thức và, nếu cần, ngồi xuống trò chuyện với một luật sư di trú để được hướng dẫn đúng với trường hợp của mình. Chúc bà con đi bình an và ngày về suôn sẻ.