Có lẽ không ít người trong chúng ta, sau những năm tháng đầu tiên bận rộn ổn định cuộc sống nơi xứ người, một buổi sáng cuối tuần bỗng nhìn ra mảnh sân sau trống trải và chợt nhớ da diết giàn mướp xanh um trước hiên nhà ngoại, hay luống rau muống mẹ vẫn hái mỗi chiều. Cảm giác thèm một bát canh rau đay nấu cua, một đĩa rau lang luộc chấm mắm, hay đơn giản là vài cọng hành lá tươi rói rắc lên tô phở không phải lúc nào cũng dễ thỏa mãn ở chợ Mỹ. Và thế là câu hỏi nảy ra trong đầu rất nhiều gia đình Việt: liệu trồng rau kiểu Việt ngay trong sân vườn nhà mình ở Mỹ có khó không?

Câu trả lời ngắn gọn, từ kinh nghiệm của rất nhiều cô bác, anh chị đi trước, là: không hề khó như bạn nghĩ. Thậm chí, đây còn là một trong những niềm vui dung dị nhất giúp người Việt mình bớt nhớ nhà và thấy gắn bó hơn với nơi ở mới.

Vì sao người Việt mê trồng rau đến vậy?

Trồng rau với người Việt chưa bao giờ chỉ là chuyện thực phẩm. Nó là ký ức, là thói quen ăn sâu vào nếp sống. Ở Việt Nam, dù nhà phố chật chội, nhiều gia đình vẫn tận dụng ban công, sân thượng để trồng dăm chậu rau thơm. Sang Mỹ, khi có cả một mảnh sân vườn rộng rãi mà nhiều nhà ở đây sở hữu, ham muốn ấy lại càng trỗi dậy mạnh mẽ.

Ngoài chuyện tiết kiệm tiền chợ, rau tự trồng còn cho cảm giác an tâm: mình biết rõ mình bỏ gì vào đất, tưới bằng nước gì, không lo thuốc bảo vệ thực vật. Quan trọng hơn cả, nhiều loại rau đặc trưng của bếp Việt như rau muống, rau đay, mồng tơi, tía tô, kinh giới, húng quế, rau răm... đôi khi ở chợ Mỹ rất khó tìm, hoặc có thì giá cao mà không tươi. Tự trồng là cách chắc chắn nhất để lúc nào trong bếp cũng có sẵn nắm rau quê.

Hiểu khí hậu nơi mình ở trước khi xuống giống

Điều đầu tiên và quan trọng nhất khi trồng rau ở Mỹ là phải hiểu khí hậu vùng mình đang sống, bởi nước Mỹ rất rộng và mỗi nơi một kiểu thời tiết. Nếu bạn ở các bang miền Nam như Texas, Florida, California, khí hậu ấm áp gần giống quê nhà, gần như loại rau Việt nào cũng sống khỏe quanh năm. Còn nếu bạn ở các bang phía Bắc hay vùng Đông Bắc, mùa đông lạnh và tuyết rơi sẽ là thử thách lớn.

Kinh nghiệm chung là mùa trồng rau nhiệt đới kiểu Việt thường rơi vào từ cuối xuân đến đầu thu, khi không còn nguy cơ sương giá ban đêm. Rau muống, mồng tơi, rau dền, các loại rau thơm rất ưa nắng nóng và phát triển bùng nổ vào mùa hè. Đến khi trời trở lạnh, cây sẽ tàn dần, đó là quy luật tự nhiên không tránh được.

Lời khuyên thực tế: trước khi mua hạt giống, hãy hỏi thăm những người Việt đã trồng lâu năm trong khu vực của bạn, hoặc quan sát các tiệm cây địa phương xem họ bán giống gì vào mùa nào. Họ chính là cuốn cẩm nang sống động và chính xác nhất cho vùng đất nơi bạn ở.

Tìm hạt giống và cây con ở đâu?

Nhiều người mới sang lo lắng không biết kiếm giống rau Việt ở đâu, nhưng thực ra chuyện này ngày nay khá dễ. Bạn có thể tìm ở:

  • Các chợ châu Á và siêu thị Việt: phần lớn đều có quầy bán hạt giống rau muống, mồng tơi, các loại rau thơm với giá rẻ.
  • Mua bán trên mạng: các trang thương mại điện tử lớn có bán đủ loại hạt giống, kể cả giống rau Á Đông, giao tận nhà.
  • Xin từ người quen: đây là cách dễ thương nhất. Một nhánh sả, vài cọng rau răm, mấy hạt ớt từ vườn người bạn đồng hương thường còn quý và khỏe hơn cả mua ngoài tiệm.
  • Giâm từ rau mua ở chợ: nhiều loại như hành lá, sả, ngò gai, rau muống có thể cắm gốc xuống đất hoặc ngâm nước cho ra rễ rồi trồng lại.

Trồng dưới đất hay trồng trong chậu, thùng?

Tùy vào điều kiện nhà và mức độ kiên nhẫn của bạn mà chọn cách phù hợp. Nếu sân vườn có sẵn nền đất tốt, bạn có thể cuốc một luống nhỏ để trồng trực tiếp. Tuy nhiên, đất ở nhiều khu nhà tại Mỹ vốn được san lấp, có thể cứng, nhiều sét hoặc nghèo dinh dưỡng, nên trộn thêm phân hữu cơ và đất trồng cây mua sẵn để cải tạo.

Một giải pháp được rất nhiều gia đình Việt ưa chuộng là làm vườn ô vuông (raised bed), tức đóng những khung gỗ cao chừng vài tấc rồi đổ đất sạch vào. Cách này giúp kiểm soát chất lượng đất, dễ chăm sóc, thoát nước tốt và đỡ đau lưng vì không phải cúi sát mặt đất.

Với người ở căn hộ hay nhà thuê không tiện đào xới, trồng trong chậu, thùng xốp, hay thùng nhựa lớn cũng cho kết quả rất ổn. Rau thơm, ớt, sả, hành lá đặc biệt thích hợp với cách này và có thể đặt ngay ở hiên hay góc sân có nắng.

Những loại rau Việt dễ trồng cho người mới bắt đầu

Nếu bạn lần đầu cầm cuốc và sợ thất bại, hãy bắt đầu với những loại rau "dễ tính", lớn nhanh và ít bệnh để lấy tinh thần:

  • Rau muống: gieo hạt là lên ào ào, cắt rồi lại mọc, mùa hè nóng càng tốt tươi.
  • Mồng tơi và rau dền: chịu nắng giỏi, gần như không cần chăm nhiều.
  • Hành lá, hẹ: cắm gốc xuống là sống, dùng dần quanh năm.
  • Húng quế, tía tô, kinh giới, húng lủi: các loại rau thơm này rất khỏe và thơm lừng cả góc vườn.
  • Ớt: trồng một lần ăn cả mùa, cây sai trĩu quả và còn đẹp mắt.
  • Sả và bạc hà (dọc mùng): trồng góc vườn ẩm, lan rất nhanh.

Khi đã quen tay, bạn có thể thử sức với những loại "khó tính" hơn như mướp, bầu, khổ qua, đậu rồng hay các loại cần làm giàn leo.

Vài lưu ý để không phiền lòng hàng xóm và đúng quy định

Sống ở Mỹ, ngoài chuyện trồng trọt, bạn cũng nên để ý một chút đến các quy định địa phương. Một số khu dân cư có hội cư dân (HOA) đặt ra quy tắc về việc trồng cây ở sân trước, độ cao của giàn leo, hay việc làm vườn có được phép ở mặt tiền hay không. Quy định này khác nhau tùy tiểu bang, tùy thành phố và tùy khu, nên tốt nhất là tìm hiểu trước hoặc hỏi văn phòng quản lý khu nhà nếu bạn ở nơi có HOA.

Bên cạnh đó, giàn mướp, giàn bầu nếu để lan sang sân nhà bên cạnh đôi khi cũng gây khó chịu cho hàng xóm. Người Mỹ thường rất coi trọng ranh giới đất đai, nên giữ cho vườn rau gọn gàng trong phần đất của mình vừa lịch sự vừa tránh điều tiếng. Nhiều gia đình Việt còn biến chuyện này thành cầu nối: mang biếu hàng xóm nắm rau thơm, trái ớt, và thế là tình làng nghĩa xóm nơi đất khách lại thêm gần.

Trồng rau là gieo cả một góc quê hương

Nếu phải tóm lại trong một câu, trồng rau kiểu Việt trong sân vườn nhà Mỹ thật sự không khó, chỉ cần một chút kiên nhẫn và tình yêu. Bạn không cần phải là nông dân, cũng chẳng cần mảnh đất lớn. Vài chậu rau thơm bên hiên, một luống rau muống xanh sau nhà, đôi khi đã đủ làm dịu nỗi nhớ quê và mang lại cảm giác bình yên sau những ngày đi làm mệt nhoài.

Hơn cả những bó rau hái được, điều quý giá nhất chính là khoảnh khắc bạn ra vườn mỗi sáng, ngắt một nắm rau do chính tay mình vun trồng trên đất Mỹ. Trong từng cọng rau ấy có nắng, có mưa, có cả ký ức và hy vọng của một người Việt đang từng ngày bén rễ, đâm chồi nơi quê hương mới. Vậy nên, đừng ngần ngại nữa, hãy thử xuống giống một vài hạt rau ngay cuối tuần này. Biết đâu, mảnh vườn nhỏ ấy lại trở thành góc Việt Nam thân thương nhất trong căn nhà của bạn.