Với nhiều gia đình người Việt sống tại Mỹ, đi chợ không chỉ là chuyện mua đồ ăn, mà còn là một phần thói quen, một niềm vui và đôi khi là cả một bài toán cân đối ngân sách hằng tháng. Chúng ta thường nấu ăn ở nhà nhiều hơn người bản xứ, hay mua nguyên liệu tươi để kho cá, nấu canh chua, làm gỏi cuốn cho cả nhà. Chính vì nấu nhiều nên tiền chợ chiếm một khoản không nhỏ. Tin vui là chỉ cần thay đổi vài thói quen nhỏ, bạn hoàn toàn có thể tiết kiệm được một khoản đáng kể mà vẫn ăn ngon, ăn đủ, ăn lành. Bài viết này chia sẻ những kinh nghiệm thực tế, gần gũi để bạn tham khảo và áp dụng theo hoàn cảnh riêng của mình.
Lên kế hoạch bữa ăn trước khi đi chợ
Sai lầm phổ biến nhất là cứ ra chợ rồi mới nghĩ xem mua gì. Cách này dễ khiến bạn mua dư, mua theo cảm hứng và cuối tuần lại phải bỏ đi mớ rau héo, miếng thịt để quá lâu. Thay vào đó, hãy dành mươi mười lăm phút mỗi tuần ngồi lại, nghĩ xem cả nhà sẽ ăn những món gì trong tuần, rồi từ đó liệt kê nguyên liệu cần mua.
Khi đã có danh sách rõ ràng, bạn nên cố gắng mua đúng theo danh sách và hạn chế bị cuốn theo những món bày ở quầy. Một mẹo nhỏ là gom các món dùng chung nguyên liệu lại với nhau, ví dụ mua một bó hành lá có thể dùng cho cả nồi phở lẫn món trứng chiên. Cách lên thực đơn theo tuần vừa giúp tiết kiệm tiền, vừa đỡ đau đầu mỗi chiều khi không biết hôm nay nấu gì.
So sánh giá giữa các chợ và siêu thị
Ở khu vực đông người Việt, bạn thường có nhiều lựa chọn: chợ người Việt, chợ người Hoa, siêu thị Mỹ lớn, hay các cửa hàng giá rẻ. Mỗi nơi có thế mạnh riêng. Chợ châu Á thường rẻ hơn cho rau thơm, cá tươi, đồ khô và gia vị quê nhà; trong khi siêu thị Mỹ có thể có giá tốt hơn cho thịt gà, trứng, sữa hay đồ đông lạnh khi họ giảm giá.
Bạn không cần chạy năm bảy chỗ mỗi tuần cho mệt, nhưng nếu để ý vài lần, bạn sẽ nhận ra nơi nào bán món gì hợp túi tiền nhất. Giá cả tùy thời điểm và tùy khu vực nên có thể thay đổi, vì vậy việc thi thoảng so sánh sẽ giúp bạn nắm được mặt bằng chung. Nhiều chợ hiện nay có ứng dụng hoặc tờ rơi quảng cáo hằng tuần, bạn có thể xem trước để biết món nào đang được giảm giá.
Mua theo mùa và mua số lượng hợp lý
Rau củ quả theo mùa thường tươi hơn, ngon hơn và giá mềm hơn hẳn so với trái mùa. Mùa hè có thể mua nhiều loại trái cây, mùa đông thì các loại củ cải, bí, khoai lại rẻ và để được lâu. Người Việt mình vốn quen ăn theo mùa, nên đây là điều khá tự nhiên và dễ áp dụng.
Với những món để lâu được như gạo, nước mắm, dầu ăn, đường, hay đồ đông lạnh, mua số lượng lớn khi có khuyến mãi thường giúp tiết kiệm trên mỗi đơn vị. Tuy nhiên, hãy cân nhắc thật kỹ:
- Chỉ mua nhiều những thứ chắc chắn nhà sẽ dùng hết trước hạn sử dụng.
- Đừng vì thấy rẻ mà ôm về quá nhiều rau tươi, vì để vài ngày là hỏng, lúc đó tính ra lại đắt hơn.
- Cân nhắc không gian tủ lạnh, tủ đông và kho chứa của gia đình.
Mua nhiều mà dùng hết thì tiết kiệm thật, còn mua nhiều rồi bỏ đi thì lại lãng phí. Sự cân đối ở đây tùy vào số người trong nhà và thói quen ăn uống của từng gia đình.
Tận dụng chương trình khuyến mãi và thẻ thành viên
Hầu hết các siêu thị tại Mỹ đều có chương trình khách hàng thân thiết, thẻ tích điểm hoặc phiếu giảm giá. Đăng ký thường miễn phí và có thể giúp bạn được giá thấp hơn cho nhiều mặt hàng. Một số nơi còn có ứng dụng hoàn tiền cho những món bạn mua thường xuyên.
Dù vậy, bạn nên tỉnh táo: khuyến mãi chỉ thật sự tiết kiệm khi đó là món bạn vốn cần mua. Đừng để các chương trình "mua hai tặng một" hay "giảm giá sốc" khiến bạn mua những thứ không thực sự dùng tới. Chi tiết các chương trình, điều kiện tích điểm và mức ưu đãi thường thay đổi tùy cửa hàng và tùy thời điểm, nên bạn hãy đọc kỹ điều khoản thực tế trước khi tham gia.
Một lưu ý nhẹ về an toàn: nếu nhận được tin nhắn hay email lạ nói bạn "trúng phiếu mua hàng" và yêu cầu cung cấp thông tin thẻ ngân hàng hoặc số an sinh xã hội, hãy hết sức cảnh giác. Đó có thể là chiêu lừa đảo. Các chương trình chính thống của siêu thị hiếm khi đòi hỏi những thông tin nhạy cảm như vậy qua tin nhắn.
Giảm lãng phí thực phẩm trong nhà bếp
Tiết kiệm tiền chợ không chỉ nằm ở lúc mua, mà còn ở cách bạn dùng thực phẩm sau khi mua về. Đồ ăn bị bỏ đi chính là tiền bị bỏ đi. Người Việt mình vốn có thói quen tiết kiệm, tận dụng đồ ăn rất khéo, đây là điểm mạnh nên phát huy.
- Bảo quản đúng cách: rau gói giấy để ráo, thịt cá chia phần nhỏ rồi cấp đông, đồ khô để nơi thoáng mát.
- Nấu lại đồ thừa: cơm nguội làm cơm chiên, xương gà ninh nước dùng, rau còn dư có thể nấu canh hoặc xào chung.
- Ưu tiên dùng đồ cũ trước: sắp xếp tủ lạnh để món mua trước nằm phía ngoài, tránh quên rồi để hỏng.
Chỉ cần giảm bớt phần thực phẩm bỏ đi mỗi tuần, sau một thời gian bạn sẽ thấy khoản tiền chợ nhẹ đi rõ rệt mà không phải cắt giảm món ăn nào.
Tự trồng và tự làm khi có điều kiện
Nếu nhà có một khoảnh sân nhỏ hay ban công, bạn có thể trồng vài loại rau thơm quen thuộc như hành, ngò, húng quế, ớt. Những loại này dễ trồng, dùng quanh năm và mỗi lần ra chợ mua tuy không nhiều tiền nhưng cộng dồn lại cũng đáng kể. Tự trồng còn cho bạn rau sạch và niềm vui chăm sóc mỗi ngày.
Bên cạnh đó, nhiều món người Việt hay mua sẵn thực ra có thể tự làm ở nhà với chi phí thấp hơn, như giá đỗ, dưa muối, hay nước dùng. Tự làm vừa tiết kiệm, vừa kiểm soát được chất lượng và khẩu vị theo ý mình. Tất nhiên điều này còn tùy vào thời gian và hoàn cảnh của mỗi gia đình, không phải ai cũng tiện làm, nên bạn cứ chọn cái nào phù hợp nhất với nếp sống của nhà mình.
Theo dõi chi tiêu để hiểu thói quen của gia đình
Cuối cùng, một thói quen tuy đơn giản nhưng rất hữu ích là ghi lại tiền chợ mỗi tuần. Bạn không cần dùng phần mềm phức tạp, chỉ cần một cuốn sổ nhỏ hay ghi chú trên điện thoại. Sau vài tuần, bạn sẽ nhìn ra mình hay chi nhiều vào đâu, món nào mua rồi không dùng, và từ đó tự điều chỉnh.
Việc theo dõi này giúp bạn chủ động hơn với ngân sách gia đình, thay vì đến cuối tháng mới giật mình không biết tiền đi đâu. Nếu gia đình bạn có những mục tiêu tài chính lớn hơn như tiết kiệm, đầu tư hay lập kế hoạch dài hạn, bạn có thể cân nhắc trao đổi với chuyên viên tài chính hoặc kế toán để được tư vấn phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của mình, vì mỗi nhà mỗi khác.
Lời kết
Tiết kiệm tiền đi chợ không có nghĩa là phải ăn uống kham khổ hay tính toán đến mệt mỏi. Đó đơn giản là việc mua sắm có kế hoạch hơn, dùng đồ khéo hơn và tận dụng những gì mình có. Mỗi gia đình một hoàn cảnh, một khẩu vị, nên bạn cứ chọn lọc những cách phù hợp nhất rồi áp dụng dần dần. Những khoản nhỏ tích cóp mỗi tuần, sau một năm có thể là một con số khiến bạn bất ngờ. Quan trọng hơn cả, việc quản lý tiền chợ một cách thông minh sẽ giúp cả nhà vừa ăn ngon, vừa an tâm hơn về tài chính, để bữa cơm gia đình luôn là khoảng thời gian ấm áp và trọn vẹn.