Sống ở Mỹ với một mức thu nhập khiêm tốn là điều mà rất nhiều người Việt mình từng trải qua, nhất là trong những năm đầu mới đặt chân sang. Tiền nhà, tiền xe, tiền bảo hiểm, tiền chợ búa cứ thay nhau gõ cửa mỗi tháng, và đôi khi nhìn vào tài khoản ngân hàng, ta tự hỏi không biết bao giờ mới để dành được chút đỉnh phòng thân. Tin vui là việc tiết kiệm không hoàn toàn phụ thuộc vào chuyện kiếm được bao nhiêu, mà phần lớn nằm ở cách ta sắp xếp và chi tiêu. Bài viết này chia sẻ một vài kinh nghiệm tổng quát, mong giúp bạn nhẹ lòng hơn và có thêm vài hướng để bắt đầu.
Hiểu rõ dòng tiền của mình trước đã
Trước khi nói đến chuyện tiết kiệm, điều quan trọng nhất là biết tiền của mình đang đi đâu. Nghe thì đơn giản, nhưng rất nhiều người trong chúng ta chưa từng ngồi xuống ghi lại đầy đủ các khoản chi trong một tháng. Bạn có thể dùng một cuốn sổ nhỏ, một file bảng tính, hoặc một ứng dụng quản lý chi tiêu trên điện thoại, miễn là duy trì được đều đặn.
Khi nhìn thấy con số thật, bạn sẽ ngạc nhiên về những khoản tưởng nhỏ mà cộng lại không hề nhỏ, ví dụ như cà phê mua ngoài, các gói đăng ký xem phim, hay những bữa ăn tiệm vào cuối tuần. Không phải để tự trách mình, mà để biết đâu là chỗ có thể điều chỉnh mà không làm cuộc sống quá ngột ngạt.
Lập ngân sách phù hợp với hoàn cảnh riêng
Sau khi đã nắm được dòng tiền, bước tiếp theo là chia thu nhập thành những phần rõ ràng: phần cho nhu cầu thiết yếu, phần cho chi tiêu linh hoạt, và phần để dành. Có nhiều công thức chia ngân sách được nhắc đến phổ biến, nhưng xin nhớ rằng không có tỉ lệ nào đúng cho tất cả mọi người. Tùy hoàn cảnh, tùy vùng bạn sống, tùy số người trong gia đình mà cách chia sẽ khác nhau.
Với thu nhập hạn chế, đôi khi phần để dành chỉ là một khoản rất nhỏ, và điều đó hoàn toàn ổn. Quan trọng là tạo được thói quen đều đặn. Một số người thấy hiệu quả khi tự động chuyển một phần tiền sang tài khoản tiết kiệm ngay khi nhận lương, để khỏi phải đắn đo mỗi lần. Bạn có thể hỏi ngân hàng của mình xem có tính năng tự động chuyển khoản hay không, vì điều này tùy ngân hàng.
Cắt giảm chi phí ăn uống và sinh hoạt
Đây thường là khu vực dễ điều chỉnh nhất mà lại có tác động đáng kể. Một vài cách mà cộng đồng người Việt hay áp dụng:
- Nấu ăn ở nhà nhiều hơn: Đi chợ với một danh sách định sẵn giúp tránh mua dư, và nấu ăn tại nhà gần như luôn rẻ hơn ăn tiệm.
- Mua theo mùa và theo chương trình giảm giá: Rau củ, trái cây đúng mùa thường có giá dễ chịu hơn. Để ý các tờ rơi khuyến mãi và phiếu giảm giá của siêu thị.
- So sánh giá giữa các cửa hàng: Cùng một món, giá có thể chênh lệch khá nhiều tùy nơi và tùy thời điểm.
- Xem lại các gói đăng ký hằng tháng: Những dịch vụ bạn ít dùng có thể tạm ngưng để dành tiền cho việc cần thiết hơn.
Không cần phải cắt giảm tất cả cùng lúc đến mức khổ sở. Chỉ cần chọn vài khoản dễ thay đổi nhất, làm quen dần, rồi mở rộng sau.
Quản lý chi phí nhà ở, xe cộ và bảo hiểm
Tiền nhà và tiền xe thường là những khoản lớn nhất, nên dù chỉ tiết kiệm được một chút ở đây cũng có ý nghĩa. Nếu đang thuê nhà, có người chọn ở ghép, ở chung với người thân hoặc tìm khu vực có giá thuê dễ thở hơn để giảm gánh nặng. Mỗi lựa chọn đều có cái được cái mất, nên hãy cân nhắc theo nhu cầu thật của gia đình.
Về xe cộ và bảo hiểm, các mức phí có thể thay đổi tùy công ty, tùy hồ sơ và tùy thời điểm. Việc hỏi báo giá từ vài nơi khác nhau trước khi gia hạn đôi khi giúp bạn tìm được phương án hợp lý hơn. Đừng ngại gọi điện hỏi rõ từng khoản phí, vì đó là quyền lợi của bạn với tư cách khách hàng.
Để dành cho những lúc bất ngờ
Một trong những điều khiến nhiều người căng thẳng là khi gặp chuyện ngoài ý muốn, chẳng hạn xe hỏng, ốm đau, hay mất việc tạm thời. Có một khoản tiền dự phòng, dù khiêm tốn, sẽ giúp bạn vững vàng hơn rất nhiều và tránh phải vay mượn với điều kiện bất lợi.
Không nhất thiết phải gom được một số tiền lớn ngay. Bắt đầu từ những khoản nhỏ, đều đặn mỗi kỳ lương, dần dần khoản này sẽ lớn lên. Nhiều người để riêng quỹ này ở một tài khoản tách biệt để khỏi tiêu nhầm. Lãi suất và điều kiện của các loại tài khoản tiết kiệm là khác nhau tùy ngân hàng và có thể thay đổi theo thời gian, nên bạn hãy đọc kỹ điều khoản thực tế trước khi mở.
Cẩn trọng với nợ và các lời mời tài chính
Thẻ tín dụng là công cụ hữu ích nếu dùng đúng cách, nhưng cũng có thể trở thành gánh nặng nếu để số dư tồn đọng, vì lãi và phí có thể cộng dồn nhanh hơn ta tưởng. Cố gắng hiểu rõ các điều khoản trước khi đăng ký bất kỳ sản phẩm tài chính nào, và nếu thấy khó hiểu, đừng ngại nhờ người thân rành tiếng Anh hoặc một chuyên viên giải thích giúp.
Cũng xin nhắc nhẹ một điều quan trọng: hãy cảnh giác với những lời mời gọi hứa hẹn lợi nhuận cao một cách dễ dàng, hoặc những cuộc gọi, tin nhắn yêu cầu cung cấp thông tin tài khoản, số an sinh xã hội. Các hình thức lừa đảo tài chính nhắm vào cộng đồng nhập cư không phải hiếm. Khi có nghi ngờ, hãy dừng lại, hỏi người mình tin tưởng, và kiểm tra qua kênh chính thức trước khi làm bất cứ điều gì.
Khi nào nên tìm đến sự hỗ trợ chuyên môn
Những chia sẻ trong bài chỉ mang tính kinh nghiệm và kiến thức tổng quát, không thay thế cho lời tư vấn dành riêng cho hoàn cảnh của bạn. Nếu bạn đang băn khoăn về thuế, về đầu tư, hay về một quyết định tài chính lớn, việc trao đổi với một chuyên viên tài chính, một kế toán hoặc một người làm thuế đáng tin cậy là điều rất đáng cân nhắc. Khi liên quan đến đầu tư, hãy nhớ rằng mọi hình thức đều đi kèm rủi ro nhất định, và không ai có thể bảo đảm chắc chắn về lợi nhuận.
Ngoài ra, ở nhiều nơi còn có các tổ chức cộng đồng và chương trình hỗ trợ miễn phí về quản lý tài chính, đôi khi có cả người nói tiếng Việt. Đừng ngại tìm hiểu, vì những nguồn này có thể giúp bạn rất nhiều mà không tốn kém.
Lời kết
Tiết kiệm khi sống ở Mỹ với thu nhập hạn chế là một hành trình, không phải đích đến trong một sớm một chiều. Sẽ có những tháng bạn để dành được, cũng sẽ có những tháng phải tiêu hết vì chuyện bất ngờ, và điều đó là bình thường. Quan trọng là giữ được thói quen, hiểu rõ dòng tiền của mình, và không quá khắt khe với bản thân. Mỗi bước nhỏ hôm nay đều góp phần cho một ngày mai vững vàng hơn. Chúc bạn và gia đình luôn an tâm và từng bước xây dựng được nền tảng tài chính cho riêng mình nơi đất khách.