Tin vui có em bé là một trong những khoảnh khắc thay đổi cả cuộc đời, nhưng song song với niềm hạnh phúc ấy, nhiều gia đình người Việt tại Mỹ cũng bắt đầu thấy lo lắng về chuyện tiền nong. Sinh con tại Mỹ vốn nổi tiếng là tốn kém, và những con số mà bạn nghe được từ bạn bè hay đọc trên mạng đôi khi khiến người ta hoảng sợ trước cả khi em bé chào đời. Bài viết này không nhằm đưa ra con số chính xác hay lời khuyên tài chính cá nhân, mà chỉ chia sẻ một số kinh nghiệm và kiến thức tổng quan, để bạn có cái nhìn bình tĩnh hơn và biết mình nên chuẩn bị từ đâu. Mỗi gia đình một hoàn cảnh, nên hãy xem đây như một tấm bản đồ phác thảo, còn chi tiết cụ thể thì bạn cần tự kiểm tra theo tình hình của riêng mình.
Hiểu rõ bảo hiểm y tế của bạn trước khi sinh
Điều quan trọng nhất, và cũng là điều nên làm sớm nhất, là ngồi xuống đọc kỹ lại gói bảo hiểm y tế của gia đình. Chi phí sinh con tại Mỹ phụ thuộc rất nhiều vào loại bảo hiểm bạn đang có, mức khấu trừ (deductible), mức đồng chi trả, và giới hạn chi trả tối đa trong năm. Hai gia đình sinh con ở cùng một bệnh viện vẫn có thể trả những khoản rất khác nhau, đơn giản vì gói bảo hiểm của họ khác nhau.
Bạn nên gọi trực tiếp cho công ty bảo hiểm và hỏi rõ những điều này: bệnh viện và bác sĩ bạn dự định chọn có nằm trong mạng lưới (in-network) hay không, dịch vụ sinh thường và sinh mổ được chi trả ra sao, em bé sau khi sinh sẽ được thêm vào bảo hiểm trong khoảng thời gian nào. Mỗi công ty một quy định, và các con số này có thể thay đổi theo từng năm hợp đồng, nên đừng dựa vào lời kể của người khác mà hãy tự xác nhận với chính gói của mình.
Tìm hiểu các chương trình hỗ trợ có thể áp dụng
Một điều mà nhiều người Việt mới sang chưa biết là tại Mỹ có những chương trình hỗ trợ dành cho phụ nữ mang thai và gia đình có thu nhập thấp hoặc trung bình. Tùy tiểu bang và tùy hoàn cảnh, gia đình bạn có thể đủ điều kiện cho một số chương trình hỗ trợ sức khỏe cho mẹ và bé, hoặc các chương trình dinh dưỡng. Điều kiện tham gia thường liên quan đến mức thu nhập, số người trong gia đình và tình trạng cư trú, và những ngưỡng này khác nhau giữa các bang cũng như thay đổi theo thời gian.
Lời khuyên thực tế là đừng tự suy đoán mình "chắc không đủ điều kiện" rồi bỏ qua. Hãy liên hệ văn phòng dịch vụ xã hội tại địa phương hoặc tham khảo nhân viên xã hội của bệnh viện để được hướng dẫn. Việc tìm hiểu là miễn phí và không mất gì, trong khi lợi ích có thể đáng kể.
Lập danh sách các khoản chi phí cần tính đến
Khi chuẩn bị ngân sách, nhiều người chỉ nghĩ đến hóa đơn bệnh viện lúc sinh mà quên rằng chi phí trải dài cả một quá trình. Để dễ hình dung, bạn có thể chia thành các nhóm:
- Trước khi sinh: các lần khám thai định kỳ, xét nghiệm, siêu âm, vitamin và thực phẩm bổ sung.
- Lúc sinh: chi phí bệnh viện, bác sĩ, gây tê, và phần bạn phải tự chi trả tùy theo bảo hiểm.
- Sau khi sinh: khám sức khỏe cho mẹ và bé, tiêm chủng, có thể có chi phí phát sinh nếu cần chăm sóc đặc biệt.
- Đồ dùng cho bé: nôi, ghế ngồi xe (car seat thường là bắt buộc khi rời bệnh viện), tã, sữa, quần áo.
- Chi phí thu nhập gián đoạn: những ngày nghỉ làm khi sinh và chăm con, có thể được trả lương hoặc không tùy chính sách công ty và tiểu bang.
Bạn không cần biết con số chính xác ngay từ đầu, nhưng việc liệt kê đầy đủ các nhóm này giúp bạn không bị bất ngờ và có cái nhìn toàn diện hơn về bức tranh tài chính sắp tới.
Xây dựng quỹ dự phòng cho giai đoạn nhiều biến động
Có một sự thật mà những người làm cha mẹ đi trước thường nhắc lại: kế hoạch sinh con dù chuẩn bị kỹ đến đâu vẫn có thể đi chệch hướng. Em bé có thể sinh sớm, ca sinh có thể chuyển từ sinh thường sang sinh mổ, hoặc mẹ và bé cần ở lại bệnh viện lâu hơn dự kiến. Tất cả những điều này đều có thể làm phát sinh chi phí ngoài dự tính.
Chính vì vậy, một quỹ dự phòng riêng cho giai đoạn này là điều rất nên có. Bạn không cần phải gom một khoản lớn ngay lập tức, mà có thể bắt đầu để dành đều đặn một phần thu nhập mỗi tháng ngay từ khi biết tin. Quan trọng là khoản tiền này nên dễ rút khi cần, thay vì bị khóa trong những hình thức đầu tư khó thanh khoản. Khi nói đến đầu tư để "tiền đẻ ra tiền" trong thời gian chờ sinh, hãy nhớ rằng mọi khoản đầu tư đều có rủi ro và không có gì đảm bảo lợi nhuận, nên với quỹ dành cho việc sinh con, sự an toàn và linh hoạt thường quan trọng hơn là cố gắng sinh lời.
Chuẩn bị giấy tờ và những thay đổi về thuế, phúc lợi
Việc có thêm một thành viên trong gia đình kéo theo khá nhiều thủ tục giấy tờ, và chuẩn bị trước sẽ giúp bạn đỡ rối khi vừa sinh xong còn đang mệt mỏi. Sau khi bé chào đời, bạn sẽ cần làm giấy khai sinh và xin số an sinh xã hội cho bé, đây là những bước cơ bản nhưng quan trọng cho nhiều thủ tục về sau.
Về mặt thuế, việc có thêm con thường ảnh hưởng đến tờ khai thuế của gia đình, và có thể có những khoản tín thuế hay điều chỉnh liên quan. Tuy nhiên các quy định về thuế khá phức tạp và thay đổi theo từng năm cũng như tùy hoàn cảnh từng gia đình, nên nếu thấy không chắc chắn, bạn nên cân nhắc hỏi một kế toán hoặc chuyên viên thuế. Đừng ngại bỏ một khoản nhỏ để được tư vấn đúng, vì điều đó có thể giúp bạn tránh sai sót tốn kém hơn nhiều về sau.
Bên cạnh đó, bạn cũng nên tìm hiểu chính sách nghỉ phép của công ty và các quy định nghỉ chăm con tại tiểu bang mình sống. Một số nơi có chính sách hỗ trợ thu nhập trong thời gian nghỉ, một số nơi thì không, và điều này ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền của gia đình trong những tháng đầu.
Cảnh giác với những lời mời gọi tài chính trong giai đoạn nhạy cảm
Khi sắp đón em bé, tâm lý của cha mẹ thường rất dễ xúc động và muốn dành điều tốt nhất cho con, và đáng tiếc là có những kẻ lừa đảo lợi dụng đúng tâm lý này. Bạn có thể gặp những lời mời chào về các gói bảo hiểm "ưu đãi đặc biệt", các khoản đầu tư hứa hẹn sinh lời cao để "lo cho tương lai con", hay những cuộc gọi giả danh bệnh viện đòi thanh toán gấp qua các kênh không chính thống.
Hãy luôn giữ sự bình tĩnh. Không có khoản đầu tư hợp pháp nào đảm bảo lợi nhuận cao mà không có rủi ro, và những hóa đơn y tế thật thường được gửi qua đường chính thức với thời gian rõ ràng để bạn kiểm tra, chứ không ép trả ngay trong vài phút. Khi nhận được bất kỳ yêu cầu tài chính bất thường nào, hãy dừng lại, xác minh trực tiếp với bệnh viện hoặc công ty bảo hiểm qua số điện thoại chính thức, và đừng cung cấp thông tin tài khoản cho người lạ.
Lời kết: chuẩn bị để an tâm hơn, không phải để sợ hãi
Chuẩn bị tài chính trước khi sinh con tại Mỹ nghe có vẻ nặng nề, nhưng thực ra mục tiêu cuối cùng rất giản dị: để khi bé chào đời, bạn được toàn tâm tận hưởng khoảnh khắc thiêng liêng ấy mà không phải lo lắng quá nhiều về tiền bạc. Hiểu rõ bảo hiểm, tìm hiểu các chương trình hỗ trợ, liệt kê chi phí, để dành một quỹ dự phòng, chuẩn bị giấy tờ và giữ tỉnh táo trước các cạm bẫy tài chính, đó là những bước đi vững vàng trong tầm tay của hầu hết mọi gia đình. Hãy nhớ rằng những chia sẻ trên chỉ mang tính tham khảo chung và mỗi hoàn cảnh một khác, vì vậy với các quyết định quan trọng, đừng ngần ngại hỏi chuyên viên tài chính, kế toán hay nhân viên xã hội. Chúc gia đình bạn một hành trình làm cha mẹ thật bình an và tràn đầy yêu thương.