Khi mới sang Mỹ, gần như ai trong chúng ta cũng từng trải qua cảm giác choáng váng lúc cầm hóa đơn đầu tiên trên tay. Tiền nhà, tiền điện, tiền chợ, tiền xăng, rồi đủ thứ phí lặt vặt cộng dồn lại khiến đồng lương cứ như nước chảy qua kẽ tay. Có người làm việc quần quật mà cuối tháng vẫn không dư được bao nhiêu, và cảm giác đó dễ khiến mình mệt mỏi, lo lắng. Tin vui là việc cắt giảm chi phí sinh hoạt hàng ngày không hề đòi hỏi mình phải sống kham khổ hay từ bỏ những niềm vui nhỏ. Nó chỉ cần một chút để ý, một vài thói quen mới, và sự kiên nhẫn để những khoản tiết kiệm nhỏ tích lại thành con số đáng kể theo thời gian.

Bài viết này chia sẻ những kinh nghiệm và kiến thức tổng quan từ góc nhìn của một người Việt sống tại Mỹ. Đây không phải là tư vấn tài chính cá nhân, vì hoàn cảnh mỗi gia đình mỗi khác. Hãy xem đây như câu chuyện trao đổi giữa những người cùng cảnh, và bạn tự cân nhắc điều gì phù hợp với mình.

Bắt đầu từ việc hiểu rõ tiền của mình đi đâu

Trước khi nghĩ đến chuyện cắt giảm, điều quan trọng nhất là biết tiền của mình đang chảy về đâu. Nghe thì đơn giản nhưng rất nhiều người trong chúng ta không thực sự nắm được. Bạn có thể ngồi xuống ghi lại các khoản chi trong một tháng, từ những hóa đơn lớn cho đến ly cà phê buổi sáng hay bữa ăn ngoài cuối tuần. Có nhiều ứng dụng quản lý chi tiêu miễn phí, nhưng một cuốn sổ tay hay file bảng tính đơn giản cũng đủ dùng.

Khi nhìn toàn cảnh, bạn sẽ bất ngờ nhận ra những khoản tưởng nhỏ mà dồn lại không hề nhỏ. Đó chính là nơi mình có thể bắt đầu điều chỉnh mà không ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống.

Tiết kiệm thông minh khi đi chợ và nấu ăn

Thực phẩm là khoản chi mà chúng ta có khả năng kiểm soát tốt nhất, và cũng là nơi người Việt mình vốn có sẵn lợi thế vì quen nấu ăn ở nhà. Một số thói quen có thể giúp ích:

  • Lên thực đơn trước khi đi chợ: Biết mình cần mua gì giúp tránh mua thừa và hạn chế đồ ăn bị bỏ phí trong tủ lạnh.
  • So sánh giá giữa các chợ: Chợ Việt, chợ Á châu và các siêu thị lớn thường có mức giá khác nhau cho cùng một mặt hàng. Rau củ, gạo, gia vị nhiều khi ở chợ Á rẻ hơn đáng kể.
  • Tận dụng phiếu giảm giá và chương trình khách hàng thân thiết: Nhiều siêu thị có thẻ thành viên miễn phí kèm khuyến mãi. Mức ưu đãi tùy từng nơi và từng thời điểm, nên bạn cứ hỏi nhân viên cho rõ.
  • Mua số lượng lớn với những món dùng thường xuyên: Gạo, dầu ăn, giấy vệ sinh thường có lợi hơn khi mua cỡ lớn, miễn là mình thực sự dùng hết.
  • Nấu ăn ở nhà và mang cơm đi làm: So với ăn ngoài, đây gần như luôn là cách tiết kiệm rõ rệt nhất, lại tốt cho sức khỏe.

Cắt giảm các hóa đơn cố định hàng tháng

Những hóa đơn lặp lại đều đặn mỗi tháng là mảnh đất màu mỡ để tiết kiệm, vì khi điều chỉnh một lần, bạn hưởng lợi dài lâu. Tiền điện chẳng hạn, có thể giảm bằng cách để ý nhiệt độ máy sưởi và máy lạnh, rút phích cắm thiết bị không dùng, và tận dụng ánh sáng tự nhiên ban ngày.

Với điện thoại và internet, đừng ngại gọi cho nhà cung cấp để hỏi về các gói cước phù hợp hơn. Nhiều người ngạc nhiên khi biết rằng chỉ một cuộc gọi hỏi thăm có thể giúp chuyển sang gói rẻ hơn hoặc nhận ưu đãi đang có. Mức giá và chương trình thay đổi tùy nhà mạng và tùy thời điểm, nên hãy hỏi kỹ điều khoản trước khi đổi.

Ngoài ra, hãy rà soát các khoản đăng ký dịch vụ trả phí định kỳ. Các dịch vụ xem phim, nghe nhạc, ứng dụng tập thể dục dễ bị quên lãng. Nếu có món nào cả tháng không dùng tới, có lẽ đã đến lúc tạm dừng.

Đi lại tiết kiệm hơn ở xứ rộng lớn

Ở nhiều nơi tại Mỹ, chiếc xe gần như là đôi chân thứ hai, nhưng chi phí nuôi xe cũng không nhỏ. Bảo dưỡng định kỳ đúng lịch giúp tránh những hư hỏng lớn tốn kém về sau. Lái xe êm, hạn chế tăng giảm tốc đột ngột cũng góp phần tiết kiệm xăng.

Ở những thành phố có hệ thống giao thông công cộng tốt, sử dụng xe buýt hay tàu điện cho các chặng quen thuộc có thể nhẹ ví hơn nhiều so với lái xe và trả tiền đậu xe. Việc đi chung xe với đồng nghiệp hay người cùng khu cũng là một cách hay mà người Việt mình hay áp dụng để san sẻ chi phí.

Mua sắm có tính toán và tránh mua theo cảm xúc

Một trong những cái bẫy chi tiêu phổ biến là mua sắm theo cảm xúc, nhất là khi thấy biển giảm giá lớn. Cảm giác "đang được hời" đôi khi khiến mình mua những thứ không thật sự cần. Một mẹo đơn giản là tự cho mình một khoảng thời gian suy nghĩ trước khi mua những món không thiết yếu. Nếu sau vài ngày vẫn thấy cần, hãy mua; còn nếu đã quên mất, nghĩa là mình không thực sự cần nó.

Với đồ gia dụng, quần áo hay đồ chơi cho con, đồ cũ chất lượng tốt từ các cửa hàng ký gửi hay nhóm mua bán trong cộng đồng người Việt thường là lựa chọn đáng cân nhắc. Mùa giảm giá lớn trong năm cũng là thời điểm tốt để sắm những món đã định mua từ trước.

Cẩn trọng với các loại phí và những lời mời gọi hấp dẫn

Khi nói đến tiền bạc ở Mỹ, có một vài điều đáng để mình lưu tâm. Các loại phí ẩn, phí trễ hạn hay phí dịch vụ có thể âm thầm bào mòn ngân sách nếu mình không để ý. Hãy đọc kỹ các điều khoản trên hợp đồng thẻ, tài khoản ngân hàng hay dịch vụ, vì mức phí và điều kiện rất khác nhau tùy ngân hàng và tùy loại tài khoản.

Cũng cần nói thẳng một điều: hãy hết sức cảnh giác với những lời mời gọi hứa hẹn lợi nhuận cao trong thời gian ngắn hay những "cơ hội đầu tư có một không hai". Đáng tiếc là cộng đồng người Việt mình đôi khi trở thành mục tiêu của các trò lừa đảo tài chính. Không có khoản đầu tư nào là chắc chắn sinh lời, và mọi hình thức đầu tư đều có rủi ro. Nếu có điều gì nghe quá tốt để là sự thật, thì rất có thể nó không thật. Trước những quyết định tài chính quan trọng, việc hỏi ý kiến một chuyên viên tài chính, kế toán hay người am hiểu về thuế là điều nên làm.

Biến tiết kiệm thành thói quen bền vững

Điều khiến việc tiết kiệm thực sự có hiệu quả không phải là một lần cắt giảm thật mạnh tay, mà là duy trì những thói quen nhỏ một cách đều đặn. Bạn có thể thử cách tự động trích một phần thu nhập vào tài khoản tiết kiệm ngay khi nhận lương, để khoản đó "khuất mắt" và mình không tiêu vào. Cách thức và lãi suất tiết kiệm tùy ngân hàng và có thể thay đổi theo thời gian, nên bạn cứ tìm hiểu vài nơi để so sánh.

Quan trọng hơn cả, đừng quá khắt khe với bản thân. Tiết kiệm không có nghĩa là tước đi mọi niềm vui. Mục tiêu là tiêu tiền một cách có ý thức, dành tiền cho những thứ thực sự mang lại giá trị và hạnh phúc cho gia đình, đồng thời bớt đi những khoản lãng phí không cần thiết.

Lời kết

Sống tiết kiệm ở Mỹ không phải là một cuộc đua khắc khổ, mà là hành trình mình dần hiểu rõ hơn về đồng tiền của chính mình và làm chủ nó. Từng thay đổi nhỏ, từ việc lên thực đơn đi chợ cho đến một cuộc gọi hỏi lại gói cước điện thoại, đều góp phần tạo nên sự an tâm về lâu dài. Mỗi gia đình có hoàn cảnh riêng, nên hãy chọn lọc những gì phù hợp với mình và điều chỉnh dần. Chúc bạn và gia đình từng bước xây dựng được nền tảng tài chính vững vàng, để cuộc sống nơi xứ người thêm phần nhẹ nhõm và bình yên.