Khi mới qua Mỹ, có lẽ ai trong chúng ta cũng từng nghe câu nói quen thuộc của thế hệ đi trước: "Ráng lo cho con ăn học tới nơi tới chốn." Nhưng sống ở đây một thời gian rồi mới thấm, học phí đại học tại Mỹ không phải là chuyện nhỏ. Mỗi lần nghe tin học phí lại tăng, nhiều ba mẹ Việt mình không khỏi lo lắng, tự hỏi liệu mai này con vào đại học thì gia đình có lo nổi không. Chính vì vậy mà nhiều người bắt đầu tìm hiểu về một công cụ khá phổ biến ở Mỹ để dành dụm cho việc học của con: tài khoản tiết kiệm học phí 529. Bài viết này xin chia sẻ một số kiến thức tổng quan, theo hướng kinh nghiệm và để bạn có cái nhìn ban đầu, chứ không thay thế cho lời khuyên của chuyên viên tài chính hay kế toán.

Tài khoản 529 là gì?

Nói một cách dễ hiểu, tài khoản 529 là một loại tài khoản tiết kiệm dành riêng cho mục đích giáo dục, được đặt theo một điều khoản trong luật thuế của Mỹ. Điểm hấp dẫn nhất của loại tài khoản này là phần tiền lời sinh ra bên trong tài khoản thường được hưởng ưu đãi về thuế, miễn là bạn dùng tiền đúng vào các chi phí học tập đủ điều kiện. Tiền bạn bỏ vào không phải để nằm yên một chỗ, mà thường được đem đi đầu tư vào các quỹ, nên về lâu dài nó có cơ hội lớn lên theo thời gian.

Tuy nhiên, vì có liên quan đến đầu tư, nên cũng cần nói rõ: giá trị tài khoản có thể lên xuống tùy theo thị trường, không ai dám hứa hẹn một mức lời chắc chắn nào cả. Đây là điều quan trọng cần ghi nhớ ngay từ đầu, để mình có kỳ vọng thực tế thay vì nghĩ rằng cứ bỏ tiền vào là chắc chắn sinh lời.

Vì sao nhiều gia đình Việt cân nhắc tài khoản này?

Trong cộng đồng người Việt mình, chuyện học hành của con cái luôn được đặt lên hàng đầu. Nhiều ba mẹ làm lụng vất vả phần lớn cũng vì tương lai của các con. Tài khoản 529 được nhiều người để ý tới vì một vài lý do khá thực tế:

  • Tính kỷ luật trong việc dành dụm: Khi đã mở một tài khoản riêng cho mục đích học hành, mình có xu hướng đều đặn bỏ tiền vào, thay vì để chung với tiền chi tiêu hằng ngày rồi tiêu lúc nào không hay.
  • Ưu đãi về thuế: Phần tiền lời trong tài khoản thường được ưu đãi nếu rút ra dùng đúng mục đích giáo dục. Một số tiểu bang còn có thêm ưu đãi riêng cho người cư trú, nhưng điều này tùy từng tiểu bang và có thể thay đổi, nên cần kiểm tra cụ thể.
  • Thời gian dài để tiền lớn lên: Nếu bắt đầu sớm, ngay từ khi con còn nhỏ, thì khoảng thời gian dài cũng là một lợi thế, vì tiền có nhiều năm để tích lũy.

Dĩ nhiên, mỗi gia đình mỗi hoàn cảnh khác nhau. Có nhà ưu tiên trả hết nợ nhà trước, có nhà lo cho quỹ hưu trí, có nhà muốn để dành cho con. Không có công thức chung cho tất cả mọi người.

Tiền trong tài khoản dùng được cho những gì?

Đây là phần mà nhiều ba mẹ hay thắc mắc. Nói chung, tài khoản 529 được thiết kế để chi cho các khoản học phí và chi phí học tập đủ điều kiện. Điều này thường bao gồm học phí, tiền sách vở, một số chi phí ăn ở khi con đi học, và một vài khoản liên quan khác. Trong những năm gần đây, phạm vi sử dụng cũng đã được mở rộng thêm ở một số trường hợp, nhưng các quy định này có thể thay đổi theo thời gian.

Điều cần lưu ý là nếu bạn rút tiền ra để dùng vào việc không thuộc nhóm chi phí giáo dục đủ điều kiện, thì phần tiền lời có thể bị tính thuế và còn có thể chịu thêm khoản phạt. Vì vậy, trước khi rút tiền cho bất kỳ mục đích nào, tốt nhất nên kiểm tra kỹ điều khoản của chương trình và cân nhắc hỏi chuyên viên thuế để khỏi mất tiền oan.

Mở tài khoản như thế nào?

Việc mở một tài khoản 529 thường không quá phức tạp. Mỗi tiểu bang đều có chương trình riêng, và bạn không bắt buộc phải chọn chương trình của tiểu bang mình đang sống, mặc dù đôi khi chọn tiểu bang nhà lại có thêm ưu đãi. Khi tìm hiểu, có vài điểm nên để ý:

  • Mức phí quản lý: Mỗi chương trình có mức phí khác nhau, tùy từng nơi và tùy lựa chọn đầu tư bên trong. Phí cao hay thấp về lâu dài đều ảnh hưởng đến số tiền cuối cùng, nên đây là điều đáng so sánh.
  • Các lựa chọn đầu tư: Nhiều chương trình có sẵn những gói đầu tư tự động điều chỉnh theo độ tuổi của con, càng gần tới lúc con vào đại học thì càng chuyển sang hướng an toàn hơn. Đây là lựa chọn tiện cho người không rành đầu tư.
  • Người đứng tên và người thụ hưởng: Thường ba mẹ hoặc ông bà đứng tên tài khoản, còn con là người được hưởng. Bạn nên hiểu rõ vai trò của từng người trước khi mở.

Số tiền bạn cần để bắt đầu, mức đóng góp tối thiểu hay tối đa đều tùy từng chương trình và có thể thay đổi, nên hãy đọc kỹ thông tin chính thức của nơi bạn định mở.

Một vài điều nên cân nhắc trước khi quyết định

Tài khoản 529 là một công cụ tốt, nhưng không phải là lựa chọn duy nhất và cũng không phù hợp với mọi hoàn cảnh. Trước khi dồn tiền vào, có mấy điều đáng suy nghĩ.

Thứ nhất, đừng quên lo cho chính mình trước. Nhiều ba mẹ Việt mình có tâm lý hy sinh hết cho con, nhưng các chuyên viên tài chính thường nhắc rằng quỹ hưu trí của chính ba mẹ cũng quan trọng không kém. Con cái có thể vay học phí, nhưng không ai cho mình vay tiền để về hưu cả. Việc cân đối giữa lo cho con và lo cho tuổi già của mình là chuyện rất riêng của mỗi gia đình.

Thứ hai, hãy nhớ rằng đây là khoản đầu tư dài hạn và có rủi ro. Thị trường có lúc lên lúc xuống, nên giá trị tài khoản trong ngắn hạn có thể không như mong đợi. Điều này hoàn toàn bình thường, miễn là bạn xác định đây là chuyện của nhiều năm chứ không phải vài tháng.

Thứ ba, nếu sau này con không học đại học, hoặc học bằng học bổng, thì số tiền trong tài khoản vẫn có một số cách xử lý, chẳng hạn chuyển sang cho người thân khác trong gia đình. Tuy nhiên các quy định này khá chi tiết và có thể thay đổi, nên đây cũng là lúc nên hỏi người có chuyên môn.

Cẩn thận với những lời mời gọi quá hấp dẫn

Một điều mà bà con mình nên luôn ghi nhớ là cẩn thận với lừa đảo tài chính. Khi bắt đầu tìm hiểu các sản phẩm tiết kiệm hay đầu tư, không ít người sẽ gặp những lời chào mời nghe rất kêu, hứa hẹn lời cao mà không có rủi ro, hay thúc giục bạn đóng tiền gấp. Đó thường là dấu hiệu đáng ngờ. Tài khoản 529 chính thống được mở qua các chương trình do tiểu bang bảo trợ hoặc qua những công ty tài chính uy tín, chứ không phải qua tin nhắn lạ hay người quen rủ rê trên mạng. Nếu có ai đó liên hệ và yêu cầu thông tin cá nhân, số an sinh xã hội hay tiền mặt một cách vội vã, hãy dừng lại và kiểm tra cho kỹ.

Lời kết

Chuyện dành dụm cho việc học của con là một hành trình dài, và tài khoản tiết kiệm học phí 529 là một trong những công cụ mà nhiều gia đình ở Mỹ tin dùng. Điều quan trọng không phải là bỏ vào thật nhiều ngay lập tức, mà là bắt đầu sớm, đều đặn, và hiểu rõ mình đang làm gì. Mỗi gia đình có hoàn cảnh, thu nhập và ưu tiên khác nhau, nên không có câu trả lời đúng cho tất cả. Bài viết này chỉ mong chia sẻ chút kiến thức tổng quan để bà con có cái nhìn ban đầu, chứ không phải lời tư vấn tài chính cá nhân. Trước khi quyết định, bạn nên đọc kỹ điều khoản thực tế của chương trình và nếu được, hãy ngồi lại với một chuyên viên tài chính, kế toán hoặc người am hiểu về thuế để được tư vấn đúng với tình hình của riêng mình. Mong rằng con đường lo cho tương lai các con sẽ bớt phần lo lắng và thêm phần vững vàng cho mỗi gia đình mình nơi đất khách.