Nếu bạn từng ngồi trước tờ khai thuế cuối năm, vừa bấm máy tính vừa thở dài vì thấy thu nhập của cả nhà cứ co lại sau mỗi lần đi chợ hay đóng tiền nhà, thì có lẽ bạn không đơn độc. Rất nhiều gia đình người Việt mình ở Mỹ làm việc chăm chỉ, hai vợ chồng cùng đi làm, có khi còn làm thêm cuối tuần, nhưng đến lúc khai thuế vẫn cảm thấy chật vật. Có một thứ mà không ít người trong cộng đồng mình nghe loáng thoáng nhưng chưa hiểu rõ, đó là Tín Thuế Thu Nhập Kiếm Được, tên tiếng Anh là Earned Income Tax Credit, viết tắt là EITC. Đây là một trong những khoản hỗ trợ thuế dành cho người và gia đình có thu nhập từ thấp đến trung bình, và với nhiều gia đình, nó có thể tạo ra khác biệt thật sự trong ngân sách của cả năm.

Bài viết này chỉ chia sẻ kiến thức tổng quan và một chút kinh nghiệm chung, không phải tư vấn thuế cho trường hợp cụ thể của bạn. Vì luật thuế thay đổi theo từng năm và mỗi hoàn cảnh gia đình lại khác nhau, nên cuối cùng bạn vẫn nên kiểm tra thông tin chính thức và cân nhắc hỏi một người làm thuế hoặc kế toán có uy tín.

EITC thật ra là gì?

Nói một cách dễ hiểu, EITC là một khoản tín thuế dành cho những người có đi làm và có thu nhập từ công việc, nhưng mức thu nhập đó còn ở khoảng thấp hoặc trung bình. Điểm đặc biệt khiến nó khác với nhiều khoản khác là EITC thuộc loại tín thuế có thể hoàn lại. Nghĩa là nếu số tiền tín thuế lớn hơn số thuế bạn phải đóng, phần dư đó có thể quay về với bạn dưới dạng tiền hoàn thuế, thay vì chỉ đơn thuần kéo số thuế phải đóng xuống bằng không.

Chữ "kiếm được" trong tên gọi cũng quan trọng. Khoản này hướng tới thu nhập từ lao động, ví dụ tiền lương đi làm hãng, tiền công, hoặc thu nhập từ việc tự kinh doanh. Những nguồn tiền không đến từ lao động, chẳng hạn một số loại trợ cấp hay tiền lãi thuần túy từ đầu tư, thường được nhìn nhận khác đi. Chi tiết phân loại ra sao thì tùy quy định và có thể thay đổi theo thời điểm, nên đây là chỗ rất đáng để hỏi cho chắc.

Ai có thể đủ điều kiện?

Đây là phần làm nhiều người bối rối nhất, vì điều kiện của EITC khá nhiều tầng. Thay vì liệt kê con số cụ thể, mình xin nói theo hướng những yếu tố mà cơ quan thuế thường nhìn vào, để bạn biết đường mà kiểm tra:

  • Có thu nhập từ lao động: Bạn cần có thu nhập đến từ việc đi làm hoặc tự kinh doanh trong năm khai thuế.
  • Mức thu nhập nằm trong ngưỡng cho phép: EITC nhắm tới nhóm thu nhập thấp đến trung bình. Ngưỡng này thay đổi theo từng năm và theo số con cũng như tình trạng hôn nhân, nên bạn nên tra cứu con số áp dụng cho đúng năm khai thuế của mình.
  • Có số an sinh xã hội hợp lệ: Thường bản thân bạn, vợ hoặc chồng và các con khai trong hồ sơ cần có số an sinh xã hội hợp lệ.
  • Tình trạng khai thuế: Một số cách khai, chẳng hạn vợ chồng khai riêng, có thể ảnh hưởng đến việc đủ hay không đủ điều kiện, tùy quy định từng năm.
  • Số con đủ điều kiện: Số lượng con trong gia đình đáp ứng các tiêu chí về độ tuổi, quan hệ và nơi cư trú thường ảnh hưởng lớn đến mức tín thuế. Người không có con vẫn có thể đủ điều kiện trong một số trường hợp, nhưng các quy định ở đây khá riêng biệt.

Vì có nhiều biến số như vậy, hai gia đình nhìn bề ngoài giống nhau vẫn có thể có kết quả khác hẳn. Đây chính là lý do mình hay khuyên bà con đừng tự suy đoán theo lời người quen, mà hãy kiểm tra với công cụ chính thức hoặc người làm thuế.

Vì sao khoản này lại đáng để tìm hiểu?

Với một gia đình đang phải cân đo từng đồng, một khoản hoàn thuế thêm vào mùa xuân có thể là cái phao nhỏ nhưng rất thật. Có nhà dùng nó để trả bớt nợ thẻ tín dụng đang đè nặng, có nhà để dành làm quỹ khẩn cấp phòng khi xe hỏng hay người trong nhà ốm đau, có nhà thì bù vào tiền học cho con. Mình không nói nó sẽ giải quyết mọi khó khăn, vì số tiền nhận được tùy hoàn cảnh mỗi nhà và có thể thay đổi theo năm, nhưng nó là khoản hỗ trợ chính đáng mà người đi làm có quyền nhận nếu đủ điều kiện.

Điều đáng tiếc là không ít người đủ điều kiện lại bỏ lỡ, đơn giản vì họ không biết mình có thể xin, hoặc năm đó thu nhập thấp tới mức nghĩ rằng "thu nhập ít vậy thì khỏi khai thuế làm gì". Trớ trêu là chính những năm thu nhập thấp lại có khi là lúc bạn đủ điều kiện nhận, mà muốn nhận thì thường vẫn phải nộp tờ khai thuế dù không bắt buộc.

Làm sao để xin EITC?

Về cơ bản, EITC được xin ngay trong lúc bạn khai thuế thu nhập hằng năm. Bạn không cần nộp một đơn riêng ở đâu khác, mà khai chung trong hồ sơ thuế. Một vài điều giúp quá trình suôn sẻ hơn:

  • Giữ giấy tờ thu nhập đầy đủ: Các mẫu giấy báo lương hoặc giấy tờ thu nhập từ việc làm tự do nên được gom lại gọn gàng từ đầu năm.
  • Chuẩn bị thông tin về con cái: Tên, ngày sinh, số an sinh xã hội và thông tin về việc các cháu sống cùng bạn bao lâu trong năm đều có thể cần đến.
  • Dùng công cụ hỗ trợ chính thức: Cơ quan thuế thường có công cụ trực tuyến giúp bạn kiểm tra sơ bộ điều kiện. Đây là cách an toàn hơn nhiều so với nghe truyền miệng.
  • Cân nhắc nơi hỗ trợ khai thuế miễn phí: Ở nhiều nơi có các chương trình giúp khai thuế miễn phí cho người thu nhập thấp, và nhân viên ở đó thường quen với EITC. Việc tìm được nơi như vậy tùy khu vực bạn sống.

Những hiểu lầm thường gặp trong cộng đồng mình

Trong các buổi trò chuyện ở chợ hay nhà thờ, mình nghe đủ kiểu hiểu lầm về khoản này. Có người nghĩ nhận EITC rồi sau này xin quốc tịch hay thẻ xanh sẽ bị làm khó, nhưng tín thuế cho người đi làm là chuyện khác với các loại trợ cấp mà người ta hay lo. Dù sao đây cũng là vấn đề nhạy cảm và tùy hoàn cảnh di trú của mỗi người, nên nếu bạn băn khoăn thì nên hỏi rõ chuyên viên am hiểu, đừng đoán mò.

Có người lại tưởng phải có con mới được xin, trong khi người không con vẫn có thể đủ điều kiện ở mức khác. Cũng có người sợ rằng khai EITC sẽ dễ bị kiểm tra thuế. Sự thật là chỉ cần bạn khai trung thực, giữ giấy tờ rõ ràng và đúng số con thật sự sống với mình, thì không có gì phải lo lắng quá mức. Vấn đề chỉ nảy sinh khi có người khai gian, mà điều đó thì nên tránh tuyệt đối.

Cẩn thận với lừa đảo mùa thuế

Mỗi mùa khai thuế là một mùa kẻ gian hoạt động mạnh. Bạn có thể nhận được cuộc gọi, tin nhắn hay email tự xưng là cơ quan thuế, hứa "lấy lại tiền EITC nhanh", "hoàn thuế gấp đôi", hoặc dọa bắt bớ nếu không trả tiền ngay. Xin nhớ rằng cơ quan thuế thường không gọi điện đe dọa đòi tiền liền hay yêu cầu trả bằng thẻ quà tặng. Hãy cảnh giác với bất kỳ ai hứa hẹn chắc nịch một con số hoàn thuế cụ thể trước khi xem hồ sơ của bạn, vì số tiền thật sự luôn tùy hoàn cảnh.

Khi chọn người khai thuế giúp, bạn nên tìm người có uy tín, chịu ký tên vào tờ khai và không đòi cắt phần trăm theo số tiền hoàn về. Tránh xa những lời mời "bao đậu", "bảo đảm tiền về to" vì đó thường là dấu hiệu của rắc rối về sau, mà người chịu trách nhiệm trước pháp luật lại chính là bạn.

Lời kết

EITC không phải là phép màu, nhưng với một gia đình đang gồng gánh nhiều thứ, nó là khoản hỗ trợ tử tế dành cho người chịu khó đi làm. Điều quan trọng nhất là bạn biết nó tồn tại, biết mình có thể thuộc nhóm được hưởng, và chịu khó tìm hiểu cho đúng năm, đúng hoàn cảnh của mình. Vì mọi con số, ngưỡng thu nhập và quy định đều có thể thay đổi theo thời gian, nên thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo chung. Hãy kiểm tra nguồn chính thức và nếu thấy phân vân, đừng ngại ngồi xuống nói chuyện với một người làm thuế hay kế toán đáng tin. Một câu hỏi đúng lúc đôi khi giúp gia đình bạn giữ lại được khoản tiền mà lẽ ra mình hoàn toàn xứng đáng nhận.