Khi mới đặt chân tới Mỹ và bắt đầu đi làm, nhiều người trong chúng ta thường chỉ chú ý tới một con số duy nhất trên thư mời nhận việc, đó là mức lương. Nhưng sau vài năm sống ở đây, không ít người nhận ra rằng phần phúc lợi (benefits) mà công ty cung cấp đôi khi còn quan trọng và đáng tiền hơn cả khoản lương ròng nhận về mỗi kỳ. Phúc lợi công ty là một trong những cách hợp pháp và an toàn nhất để tiết kiệm tiền, giảm gánh nặng chi phí y tế, và xây dựng nền tảng tài chính lâu dài. Vấn đề là rất nhiều người Việt mình, vì bận rộn hoặc vì rào cản tiếng Anh, đã bỏ lỡ những quyền lợi mà mình hoàn toàn có thể tận dụng.
Bài viết này chia sẻ một góc nhìn tổng quan và kinh nghiệm chung, để bạn biết nên để mắt tới đâu khi xem lại gói phúc lợi của mình. Mọi con số, điều kiện và mức đóng góp đều có thể thay đổi tùy công ty, tùy bang và tùy thời điểm, nên bạn hãy luôn đọc kỹ tài liệu chính thức từ bộ phận nhân sự và cân nhắc hỏi chuyên viên khi cần.
Hiểu rõ gói phúc lợi bạn đang có trong tay
Bước đầu tiên, cũng là bước quan trọng nhất, là dành thời gian đọc cho hết tập tài liệu phúc lợi mà công ty gửi. Nghe thì đơn giản, nhưng thật ra rất nhiều người ký vào mặc định mà chưa từng xem mình đang có gì. Mỗi công ty có một bộ quyền lợi khác nhau, và đôi khi những thứ giá trị nhất lại nằm ở những mục ít người để ý.
Bạn nên ghi chú lại các nhóm chính thường gặp:
- Bảo hiểm sức khỏe gồm y tế, nha khoa và mắt.
- Kế hoạch hưu trí như các quỹ tiết kiệm dành cho tuổi già mà công ty thường có hỗ trợ.
- Các tài khoản chi tiêu trước thuế dành cho chi phí y tế hoặc chăm sóc người phụ thuộc.
- Bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm thương tật do công ty cung cấp.
- Các quyền lợi phụ như hỗ trợ học phí, chương trình chăm sóc tinh thần, hay giảm giá dịch vụ.
Khi đã có bức tranh tổng thể, bạn sẽ dễ nhận ra mình đang dùng hết hay đang bỏ phí phần nào. Nhiều người ngạc nhiên khi phát hiện công ty mình có những hỗ trợ mà họ chưa từng dùng tới suốt nhiều năm.
Tận dụng phần công ty hỗ trợ cho quỹ hưu trí
Nếu công ty bạn có chương trình tiết kiệm hưu trí và cam kết đóng góp tương ứng (thường gọi là "match"), thì đây gần như là khoản tiền công ty tặng thêm cho bạn. Nguyên tắc chung mà nhiều người chia sẻ là cố gắng đóng góp ít nhất đủ để nhận hết phần hỗ trợ này, bởi nếu không, bạn đang để lại trên bàn một phần thu nhập mà đáng lẽ thuộc về mình.
Tỷ lệ hỗ trợ, giới hạn đóng góp và điều kiện sở hữu (vesting) khác nhau rất nhiều giữa các nơi và có thể thay đổi theo từng năm, nên bạn hãy kiểm tra kỹ tài liệu của công ty. Cần nhớ rằng các khoản đầu tư trong quỹ hưu trí luôn đi kèm rủi ro thị trường, giá trị có thể lên xuống, và không ai có thể hứa chắc một mức lợi nhuận nào. Đây là khoản dành cho đường dài, không phải chỗ để kỳ vọng làm giàu nhanh. Nếu bạn chưa rõ nên chọn danh mục nào cho phù hợp với hoàn cảnh, việc trao đổi với một chuyên viên tài chính độc lập là điều đáng cân nhắc.
Các tài khoản trước thuế giúp giảm chi phí thực tế
Một trong những công cụ tiết kiệm mà người Việt mình hay bỏ qua chính là các tài khoản cho phép để dành tiền trước thuế cho chi phí y tế hoặc chi phí chăm sóc con cái, người thân phụ thuộc. Ý tưởng chung là một phần tiền lương được trích ra trước khi tính thuế, nhờ đó tổng thu nhập chịu thuế có thể giảm xuống, và bạn dùng số tiền đó để chi trả những khoản đã định trước.
Tuy nhiên, mỗi loại tài khoản có quy tắc riêng, chẳng hạn có loại buộc phải dùng hết trong năm nếu không sẽ mất, có loại lại cho phép giữ lại và tích lũy. Hạn mức đóng góp và điều kiện đủ tư cách tham gia cũng thay đổi tùy chương trình và tùy năm. Vì vậy trước khi đăng ký, bạn nên ước lượng nhu cầu chi tiêu thật của gia đình mình một cách thực tế, đừng để dành quá tay rồi lại lãng phí. Phần thuế liên quan tới các tài khoản này khá phức tạp, nên nếu hoàn cảnh của bạn có nhiều yếu tố đặc biệt, hỏi một người làm thuế hoặc kế toán sẽ giúp bạn yên tâm hơn.
Chọn gói bảo hiểm sức khỏe phù hợp, không phải rẻ nhất
Vào mỗi mùa đăng ký phúc lợi (open enrollment), bạn thường được chọn lại gói bảo hiểm y tế. Sai lầm phổ biến là chỉ nhìn vào phần khấu trừ trên lương rồi chọn cái rẻ nhất, hoặc ngược lại, chọn cái đắt nhất vì nghĩ rằng đắt thì an toàn. Thực ra, gói phù hợp phụ thuộc vào tình hình sức khỏe và mức độ đi khám của bạn và gia đình trong năm.
Bạn nên cân nhắc một vài yếu tố tổng quát:
- Mức đóng hằng kỳ so với mức bạn phải tự trả khi đi khám hoặc nhập viện.
- Bác sĩ và bệnh viện quen của gia đình có nằm trong mạng lưới được chấp nhận hay không.
- Các loại thuốc bạn dùng thường xuyên có được hỗ trợ chi trả không.
- Gia đình bạn có dự định lớn trong năm như sinh con hay phẫu thuật theo kế hoạch.
Một người trẻ khỏe, ít đi khám có thể thấy gói đóng thấp là hợp lý, trong khi một gia đình có con nhỏ hoặc người lớn tuổi lại cần một gói chi trả rộng hơn. Không có lựa chọn nào đúng cho tất cả mọi người, và mọi con số đều có thể thay đổi theo từng năm, nên hãy đọc kỹ bảng so sánh mà công ty cung cấp.
Đừng quên những phúc lợi nhỏ nhưng cộng dồn rất đáng
Bên cạnh những mục lớn, nhiều công ty còn có hàng loạt quyền lợi nhỏ mà nếu biết tận dụng, bạn có thể tiết kiệm được một khoản kha khá trong năm. Hỗ trợ học phí hoặc chứng chỉ nghề là một ví dụ tuyệt vời, vì nó vừa giúp bạn nâng cao tay nghề vừa đỡ tốn tiền túi. Có nơi hỗ trợ chi phí đi lại, chỗ giữ trẻ, hoặc có chương trình tư vấn tâm lý và sức khỏe tinh thần miễn phí.
Một số công ty còn liên kết để nhân viên được giảm giá khi mua sắm, dùng dịch vụ điện thoại, hay thậm chí ưu đãi bảo hiểm xe và nhà. Những khoản này nghe có vẻ nhỏ, nhưng khi cộng lại cả năm thì không hề ít. Mẹo chung là mỗi năm bạn dành ra một buổi ngồi xem lại toàn bộ danh mục phúc lợi, biết đâu lại tìm thấy thứ mình đang trả tiền ở ngoài trong khi công ty đã hỗ trợ sẵn.
Lưu ý về thuế và cảnh giác với lừa đảo
Khi tối ưu phúc lợi, bạn nên nhớ rằng phần lớn các lựa chọn đều có ảnh hưởng tới thuế theo cách này hay cách khác, có thể có lợi nhưng cũng có thể phát sinh ràng buộc. Vì quy định thuế ở Mỹ phức tạp và thay đổi theo thời gian, bài viết này chỉ mang tính tham khảo chung, không thay thế cho lời khuyên dành riêng cho hoàn cảnh của bạn. Khi tình huống tài chính của gia đình có nhiều điểm đặc thù, gặp một kế toán hoặc chuyên viên thuế là cách an toàn nhất.
Một điều nữa cần lưu ý là hãy cảnh giác với những lời mời chào liên quan tới phúc lợi hoặc đầu tư hứa hẹn lợi nhuận cao bất thường, đặc biệt khi chúng đến từ người lạ qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội. Thông tin chính thức về phúc lợi luôn đến từ bộ phận nhân sự của công ty bạn. Đừng bao giờ cung cấp số an sinh xã hội, mật khẩu tài khoản hay thông tin ngân hàng cho những nguồn bạn không xác minh được, vì các chiêu lừa đảo tài chính ngày càng tinh vi.
Lời kết
Tối ưu hóa phúc lợi công ty không đòi hỏi bạn phải là chuyên gia tài chính, mà chỉ cần một chút thời gian, sự để ý và thói quen xem lại mỗi năm. Khác với việc cắt giảm chi tiêu khiến cuộc sống bớt thoải mái, tận dụng tốt phúc lợi là cách tiết kiệm thông minh mà không phải hy sinh chất lượng sống, thậm chí còn giúp bạn và gia đình được bảo vệ tốt hơn. Hãy bắt đầu từ việc mở lại tập tài liệu phúc lợi và đọc cho kỹ. Mỗi hoàn cảnh mỗi khác, nên nếu thấy phân vân, đừng ngần ngại hỏi bộ phận nhân sự hay một chuyên viên đáng tin cậy. Một chút chủ động hôm nay có thể giúp bạn vững vàng hơn rất nhiều trên hành trình an cư lâu dài nơi đất khách.