Khi gia đình tôi bắt đầu hành trình bảo lãnh người thân sang Mỹ, một trong những giấy tờ khiến tôi lo lắng nhất chính là mẫu đơn bảo trợ tài chính I-864 (Affidavit of Support). Nghe tên thì có vẻ khô khan và đầy thuật ngữ, nhưng thực ra đây là phần rất quan trọng, vì nó là lời cam kết bằng văn bản với chính phủ Hoa Kỳ rằng người được bảo lãnh sẽ không trở thành "gánh nặng công cộng". Tôi viết bài này để chia sẻ những gì mình đã tìm hiểu và trải qua, mong giúp các anh chị trong cộng đồng đỡ bỡ ngỡ. Xin nói trước đây chỉ là kiến thức tổng quan và kinh nghiệm cá nhân, không phải tư vấn pháp lý hay tài chính cho riêng trường hợp của bạn.

I-864 là gì và vì sao yêu cầu thu nhập lại quan trọng

Mẫu I-864 là một dạng hợp đồng ràng buộc pháp lý giữa người bảo trợ (sponsor) và chính phủ Hoa Kỳ. Khi bạn ký vào đó, bạn cam kết hỗ trợ tài chính cho người thân được bảo lãnh nếu họ không thể tự lo cho mình. Điều khiến nhiều người căng thẳng là phần chứng minh thu nhập, vì đây là cách chính phủ đánh giá xem người bảo trợ có đủ khả năng nuôi thêm một thành viên hay không.

Điểm cần nhớ là yêu cầu này dựa trên một ngưỡng thu nhập tối thiểu được tính theo chuẩn nghèo liên bang (Federal Poverty Guidelines), và con số này thay đổi mỗi năm, đồng thời còn tùy theo quy mô hộ gia đình cũng như tiểu bang nơi bạn sinh sống. Vì vậy tôi sẽ không nêu một con số cụ thể nào ở đây, bởi nó rất dễ lỗi thời. Bạn nên tra cứu bảng hướng dẫn mới nhất từ nguồn chính thức tại thời điểm nộp hồ sơ.

Mức thu nhập cần đạt được tính như thế nào

Nguyên tắc chung là người bảo trợ cần có thu nhập đạt một tỷ lệ phần trăm nhất định so với chuẩn nghèo liên bang, áp dụng cho tổng số người trong hộ gia đình của mình, cộng thêm người được bảo lãnh. Nói cách khác, càng nhiều người phụ thuộc thì ngưỡng thu nhập yêu cầu càng cao.

Có vài yếu tố ảnh hưởng đến cách tính mà tôi thấy nhiều người hay nhầm:

  • Quy mô hộ gia đình: bao gồm bản thân người bảo trợ, vợ/chồng, con cái phụ thuộc, người được bảo lãnh, và đôi khi cả những người khác đang được bạn khai là phụ thuộc.
  • Tình trạng quân nhân: người bảo trợ đang phục vụ trong quân đội Hoa Kỳ và bảo lãnh vợ/chồng hoặc con có thể được áp dụng một mức yêu cầu thấp hơn so với người dân thường, nhưng điều này tùy quy định.
  • Nơi cư trú: một số tiểu bang có chi phí sinh hoạt cao có thể có chuẩn riêng, nên đừng giả định mức của tiểu bang này giống tiểu bang khác.

Vì các con số và tỷ lệ này có thể thay đổi theo từng năm và từng hoàn cảnh, tôi luôn khuyên mọi người kiểm tra bảng hướng dẫn hiện hành thay vì tin vào con số nghe được từ bạn bè đã làm hồ sơ cách đây vài năm.

Những loại giấy tờ chứng minh thu nhập thường được dùng

Khi chuẩn bị hồ sơ, phần tài liệu chứng minh thu nhập là thứ ngốn nhiều thời gian nhất của tôi. Nhìn chung, các giấy tờ thường được yêu cầu hoặc khuyến khích nộp bao gồm:

  • Bản sao tờ khai thuế liên bang gần nhất, hoặc bản tóm tắt (tax transcript) lấy từ cơ quan thuế.
  • Phiếu lương (pay stubs) trong khoảng thời gian gần đây để cho thấy thu nhập hiện tại.
  • Thư xác nhận việc làm từ chủ lao động, nêu rõ vị trí, mức lương và tính chất công việc.
  • Đối với người tự kinh doanh, có thể cần thêm các giấy tờ liên quan đến hoạt động kinh doanh và khai báo thuế tương ứng.

Một lưu ý nhỏ mà tôi học được: thu nhập được xét thường là thu nhập hiện tại chứ không chỉ dựa vào tờ khai thuế năm cũ. Nếu năm ngoái bạn thu nhập thấp nhưng năm nay đã ổn định hơn, việc bổ sung phiếu lương và thư xác nhận việc làm có thể giúp làm rõ tình hình thực tế. Tuy nhiên cách viên chức xét duyệt nhìn nhận hồ sơ còn tùy từng trường hợp.

Khi thu nhập không đủ thì phải làm sao

Đây là câu hỏi tôi nhận được nhiều nhất từ bạn bè. Nếu thu nhập của người bảo trợ chính chưa đạt ngưỡng, vẫn có vài hướng giải quyết, dù mỗi hướng đều có điều kiện riêng:

  • Dùng tài sản (assets): tiền tiết kiệm, bất động sản, hoặc các tài sản có thể chuyển thành tiền mặt đôi khi được tính để bù cho phần thu nhập còn thiếu. Tuy nhiên thường có yêu cầu về tỷ lệ giữa giá trị tài sản và phần thu nhập thiếu hụt, và tỷ lệ này tùy quy định.
  • Người đồng bảo trợ (joint sponsor): một người khác đủ điều kiện về tư cách và thu nhập có thể đứng ra ký một mẫu I-864 riêng để cùng cam kết. Người này phải tự mình đáp ứng ngưỡng thu nhập, chứ không phải chỉ "góp thêm" vào phần còn thiếu của bạn.
  • Thu nhập của thành viên trong hộ gia đình: trong một số trường hợp, thu nhập của người sống chung trong nhà có thể được cộng vào, thường thông qua một mẫu bổ sung riêng.

Tôi nhấn mạnh rằng việc tài sản hay người đồng bảo trợ được chấp nhận hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, và quy định có thể thay đổi. Nếu trường hợp của bạn phức tạp, cân nhắc hỏi một luật sư di trú có uy tín là điều rất đáng làm.

Trách nhiệm pháp lý kéo dài mà ít người để ý

Một điều khiến tôi suy nghĩ rất nhiều trước khi ký là cam kết trong I-864 không hề chấm dứt ngay sau khi người thân nhận thẻ xanh. Trách nhiệm tài chính này có thể kéo dài cho đến khi người được bảo lãnh đạt được một số điều kiện nhất định, chẳng hạn trở thành công dân Hoa Kỳ, hoặc tích lũy đủ một số quý làm việc có đóng thuế theo quy định, hoặc một số tình huống khác như rời khỏi Mỹ vĩnh viễn.

Điều này có nghĩa là nếu sau này người được bảo lãnh nhận một số phúc lợi công nhất định, chính phủ về lý thuyết có thể yêu cầu người bảo trợ hoàn trả. Đây là cam kết nghiêm túc, nên tôi mong mọi người đọc kỹ phần nghĩa vụ trước khi đặt bút ký, thay vì chỉ tập trung vào việc qua được vòng nộp hồ sơ.

Vài kinh nghiệm thực tế và lưu ý về an toàn

Sau khi đi qua quá trình này, tôi rút ra mấy điều nhỏ muốn chia sẻ:

  • Bắt đầu sớm với giấy tờ thuế: việc lấy bản tóm tắt thuế hay sắp xếp lại các năm khai thuế có thể mất thời gian hơn bạn nghĩ, nên đừng để sát ngày mới làm.
  • Giữ bản sao mọi thứ: tôi luôn lưu lại bản chụp toàn bộ hồ sơ đã nộp, vì rất hữu ích khi cần đối chiếu sau này.
  • Cẩn thận với lừa đảo: cộng đồng mình thỉnh thoảng có những người tự xưng "lo trọn gói" hồ sơ với giá cao hoặc hứa hẹn "chắc chắn đậu". Hãy cảnh giác, vì không ai có thể bảo đảm kết quả, và các mẫu đơn chính thức luôn có thể tải miễn phí từ nguồn của cơ quan di trú.
  • Hỏi đúng người: với các vấn đề về thuế, một kế toán hay chuyên viên thuế có thể giúp bạn hiểu rõ thu nhập được tính ra sao; với vấn đề pháp lý di trú, luật sư mới là người phù hợp.

Tôi cũng muốn nhắc nhẹ rằng nếu bạn cân nhắc rút tiền đầu tư hay vay mượn để tăng "tài sản trên giấy" cho đủ ngưỡng, hãy suy nghĩ thật kỹ về rủi ro, vì các quyết định tài chính vội vàng đôi khi để lại hậu quả lâu dài hơn cả việc chờ thêm một thời gian để thu nhập ổn định.

Lời kết

Yêu cầu thu nhập của mẫu I-864 nghe có vẻ đáng sợ, nhưng khi hiểu được logic đằng sau nó, bạn sẽ thấy mọi thứ rõ ràng hơn nhiều: chính phủ chỉ muốn chắc chắn rằng người mới đến sẽ được hỗ trợ đầy đủ. Hãy nhớ rằng các con số, tỷ lệ và ngưỡng thu nhập đều có thể thay đổi theo từng năm và từng hoàn cảnh, nên việc kiểm tra hướng dẫn chính thức mới nhất là bước không thể bỏ qua. Chúc các anh chị giữ được sự bình tĩnh và chuẩn bị hồ sơ thật chu đáo. Bài viết này chỉ mang tính chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức tổng quan, không thay thế cho lời tư vấn của luật sư di trú hay chuyên viên tài chính cho trường hợp cụ thể của bạn.